Warszawskie biblioteki i ośrodki informacji

Od Redakcji

1. nazw instytucji, zob. spis instytucji (ok. 250 haseł),
2. zakresu udzielanych informacji i profilu zbiorów, zob. indeks słów kluczowych (ok. 400 haseł).

Kolejność danych

• nazwa instytucji nadrzędnej, nazwa biblioteki, archiwum, ośrodka informacji,
• adres wraz z kodem pocztowym, numery telefonów i faxów, konto e-mail,
• w wypadku dużych bibliotek lub instytucji, w których różne komórki świadczą różne usługi informacyjne - wykaz tych komórek wraz z numerami telefonów i e-mailami,
• lokalizacja na mapie Warszawy (link do konkretnych stron serwisu Google, Targeo lub Zumi),
• nazwa witryny internetowej lub/i witryny internetowej instytucji nadrzędnej,
• słowa kluczowe uwzględniające specjalizację danej instytucji,
• typy publikacji gromadzonych przez bibliotekę, a w wypadku muzeów - także rodzaje muzealiów,
• informacje dodatkowe obejmujące przede wszystkim katalogi zbiorów, bazy danych, zbiory cyfrowe, serwisy informacyjne, godziny otwarcia).

Notatka historyczno-dokumentacyjna

• Już w 1957 roku przygotowano pierwszy Wykaz ważniejszych bibliotek warszawskich, którego autorkami były Halina Kiepurska i Mirosława Kocięcka. Założono wówczas stale aktualizowaną kartotekę danych, co pozwalało na systematyczne ogłaszanie kolejnych publikacji. Ostatnia tego typu została opracowana w latach 1975, 1977 i 1978 przez Zofię Kolanowską i nosiła tytuł Biblioteki i ośrodki informacji w Warszawie. Przewodnik.

• Od lat 70. XX w. pracownicy ZIN zbierali także informacje o tym, jak czynne są biblioteki warszawskie w okresie wakacji. Początkowo projekt obejmował jedynie kilkanaście największych warszawskich bibliotek. Dane zbierane na podstawie ankiet i rozmów telefonicznych były wpisywane na maszynie do pisania z długim wałkiem na arkusze papieru formatu A4 ułożone w poziomie. Zdarzało się, że w ostatnim momencie biblioteki zgłaszały jakieś poprawki, które nanoszono ręcznie. Gotowe arkusze były powielane w kilkunastu egzemplarzach na kserokopiarce i rozsyłane do bibliotek uczestniczących w projekcie. Pieczę nad nim miała w latach 80. i na początku lat 90. Anna Szczęsnowicz. Jego ówczesny tytuł brzmiał Biblioteki warszawskie w okresie wakacji w roku...

• W 1994 roku redakcję informatora powierzono Katarzynie Raczkowskiej, ówczesnemu kierownikowi Sekcji Informacji Zbiorowej. W pracy Biblioteki Narodowej zadomowiły się wówczas komputery z edytorami tekstu (najpierw był to WordPerfect, potem Word). Postanowiono rozszerzyć formułę informatora: objąć nim większą liczbę działających w Warszawie bibliotek i ośrodków informacji oraz uwzględnić dane adresowe. Ankiety rozsyłano na początku maja zwykłą pocztą, opracowywano je w czerwcu (często konsultując wątpliwości telefonicznie, w czym uczestniczyły m.in. Elżbieta Szczotkowska i Iwona Paczkowska). Złożony informator (ozdobiony ilustracjami pochodzącymi z przechowywanych w BN czasopism warszawskich ukazujących się w końcu XIX i na początku XX w.) powielany był na kserokopiarce w Zakładzie Reprografii przez Ewę Krawczak, potem składany i zszywany ręcznie właściwie przez wszystkich pracowników ZIN i wreszcie rozsyłany w końcu czerwca do instytucji uczestniczących w projekcie oraz do wojewódzkich bibliotek publicznych, bibliotek uczelnianych oraz redakcji wybranych gazet, czasopism, radia i telewizji. W latach 1994 i 1995 uwzględniono 33 biblioteki, a w 1996 - 48 bibliotek. Objętość informatora wzrosła z 8 do 16 stron formatu A5, nakład wynosił 400-500 egz.

• W 1997 roku rozszerzono formułę informatora - zaczęto gromadzić także dane na temat warszawskich archiwów, muzeów i ośrodków informacji. Zmieniono tytuł na Warszawskie biblioteki i ośrodki informacji w okresie wakacji.... Po raz pierwszy uwzględniono także adresy e-mail (26 instytucji) oraz strony internetowe (12 instytucji). Informator w 1997 roku obejmował 107 instytucji i liczył 32 strony. Tę formułę utrzymano przez następne trzy edycje: w 1998 roku - 117 instytucji, 36 stron; w 1999 roku - 127 instytucji, 40 stron; w 2000 roku - 137 instytucji, 40 stron. W tym czasie podjeto także pierwszą probę stworzenia wersji elektronicznej, którą umieszczono na ówczesnej witrynie BN i ze względów natury technicznej po dwóch latach z niej zdjęto.

• Od 2001 roku uwzględniano w informatorze także godziny działalności w ciągu roku akademickiego. Zmieniono tytuł na Warszawskie biblioteki i ośrodki informacji w okresie wakacji... oraz w roku akademickim... Kolejne edycje: 2001 - 131 instytucji, 44 strony; 2002 - 136 instytucji, 48 strony, 2003 - 132 instytucje, 52 strony, 2004 - 164 instytucje, 60 stron, 2005 - 171 instytucji, 76 strony, 2006 i 2007- około 230 instytucji, 96 strony. Do redakcji informatora dołączyli młodzi pracownicy ZIN - w 2003 roku Anna Anielak i Mateusz Mróz, a w 2005 roku Marta Szczechowska-Frączyk. Drukowanie i składanie powierzono w latach 2002-2007 pracownikom drukarni BN. W 2007 roku wersję drukowaną ze względów oszczędnościowych zawieszono.

• W 2005 roku na podstawie drukowanego informatora opracowano jego wersję elektroniczną, opartą na języku html. Oprócz indeksu alfabetycznego instytucji przygotowano indeks słów kluczowych określających profil zbiorów i zakres informacji udzielanych przez poszczególne placówki. Informacje o poszczególnych instytucjach uzupełniono m.in. o typy gromadzonych zbiorów, rodzaje prowadzonych katalogów i baz danych, dostęp do publikacji elektronicznych, świadczone usługi reprograficzne. Do 2009 roku corocznie aktualizowano informator na podstawie ankiet rozsyłanych pocztą elektroniczną przez pracowników ZIN w maju, a wypełnionych i nadesłanych przez biblioteki i ośrodki informacji do połowy czerwca każdego roku. Rocznie korzystało z tej wersji ok. 11 000 użytkowników.

• W 2011 roku podjęto prace nad aktualizacją informatora, czego efektem jest obecna wersja, zatytułowana Warszawskie biblioteki i ośrodki informacji. Znajduje się w niej wiele linków prowadzących nie tylko do witryn poszczególnych instytucjii, ale także bezpośrednio do baz danych, katalogów komputerowych, serwisów informacyjnych. Novum stanowią także linki do map zamieszczonych w serwisach Google, Targeo czy Zumi, pokazujących lokalizację danej placowki i wskazówki dojazdu, a czasem nawet zdjęcia budynków. W ten sposób połączono ideę informatorów opracowanych w początkach działalności Zakładu  ze współczesną elektroniczną technologią udostępniania informacji. Dane uzupełniane są przez pracowników ZIN na podstawie informacji zawartych w witrynach internetowych poszczególnych placówek oraz uwag zgłaszanych przez ich służby informacyjne. Źródło i data aktualizacji podana jest na dole każdej strony.