1. Katalogi i bibliografie /
2. Bibliografia narodowa /
3. „Polonica zagraniczne”

„Polonica zagraniczne”

Bibliografia „Polonica zagraniczne” jest częścią polskiej bieżącej bibliografii narodowej. Rejestruje wydawnictwa zwarte na podstawie uznanych za polonicum egzemplarzy książek pozyskiwanych do zbiorów Biblioteki Narodowej poprzez kupno, dary i wymianę publikacji. Oprócz opisów sporządzonych z autopsji bibliografia zamieszcza opisy książek pozyskane z wielu źródeł bibliograficznych, m.in. w wyniku analizy bibliografii narodowych krajów europejskich i pozaeuropejskich, drukowanych katalogów książek, bibliografii specjalnych i katalogów on-line większych bibliotek w świecie.
Bieżąca rejestracja poloników zagranicznych, wznowiona w 1956 r., jest kontynuacją „Wykazu Druków Polskich i Polski Dotyczących”, dodatku do „Urzędowego Wykazu Druków” (1928-1939). Roczniki zawierają w układzie rzeczowym opisy ponad 3000 książek, które opublikowano za granicą w języku polskim lub zostały napisane przez Polaków (opracowane, zredagowane, tłumaczone, ilustrowane) bądź tematycznie dotyczą Polski i Polaków. W bibliografii znajdują się też opisy dzieł zbiorowych, których tylko część (odrębna praca, utwór, fragment) jest polonikiem.

Dobór i selekcja materiału

Kryteria decydujące o uznaniu dokumentu za polonicum:

1. kryterium językowe: publikacje w języku polskim, publikacje, w których tekst polski występuje obok innych wersji językowych, np. tekst równoległy polski, tekst częściowo polski, tekst pol., ros.
2. kryterium narodowościowe (etniczne): jeśli Polakiem jest autor, współautor, tłumacz, redaktor, opracowujący, ilustrator,
3. kryterium treściowe (przedmiotowe): prace tematycznie dotyczące Polski i Polaków. W grupie tej znajdują się:
   
   • dzieła o dawnych ziemiach Polski, jeśli ich temat dotyczy bezpośrednio związków z Polską,
   • publikacje dotyczące polskich ziem zachodnich i północnych wydane po 1945 roku,
   • publikacje o ziemiach wchodzących w skład dawnej Rzeczypospolitej (Litwa, Białoruś, Ukraina, Gdańsk - także w okresie Wolnego Miasta),
   • publikacje o Śląsku (jeśli opisy pochodzą ze źródeł bibliograficznych uwzględnia się wszystkie, niezależnie od okresu, którego dotyczą).

Zakres i zasięg wydawniczy

W „Polonicach zagranicznych” rejestrowane są:

1. wydawnictwa zwarte, w tym prace wchodzące w skład serii i dzieła zbiorowe,
2. druki muzyczne (nuty),
3. atlasy geograficzne,
4. albumy,
5. odbitki i nadbitki z czasopism i wydawnictw zbiorowych jako dokumenty samoistne wydawniczo,
6. prace dyplomowe, magisterskie, doktorskie, habilitacyjne,
7. w wyborze - dokumenty życia społecznego o trwałej wartości dotyczące Polonii i Polaków: druki z okazji jubileuszy i uroczystości polonijnych, księgi adresowe dotyczące Polonii i Polaków, jednodniówki przygotowane dla upamiętnienia jakiegoś ważnego wydarzenia.

„Polonica zagraniczne” nie rejestrują:

W grupie dokumentów życia społecznego m.in.:

1. krótkich tekstów o znaczeniu lokalnym,
2. druków i ulotek reklamowych,
3. programów imprez, jeśli nie zawierają ważnego opracowania tematu imprezy lub osób biorących w niej udział,
4. druków kościelnych (afisze, pojedyncze obrazki o treści religijnej),
5. pojedynczo wydanych map i rycin,
6. odezw, ogłoszeń, plakatów, wycinków, zaproszeń,
7. cenników, rozkładów jazdy, spisów abonentów telefonicznych,
8. preliminarzy budżetowe instytucji i przedsiębiorstw.

W grupie poloników przedmiotowych:

1. dzieł dotyczących byłych ziem wschodnich Polski wydanych po 1945 r., jeśli nie omawiają wyraźnie ich związku z Polską,
2. dzieł o ziemiach zachodnich i północnych (Pomorze Zachodnie, Prusy Wschodnie) sprzed 1945 roku, które nie dotyczą ich związku z Polską (z wyjątkiem Gdańska w okresie Wolnego Miasta),
3. encyklopedii i dzieł obcych o charakterze encyklopedycznym, w których jednym z haseł jest Polska,
4. podręczników szkolnych, które zawierają rozdział poświęcony Polsce,
5. dzieł naukowych omawiających ogólnie historię polityczną państw ościennych, które z założenia zawierają liczne informacje rozproszone w tekście dotyczące Polski i Polaków,
6. prac o charakterze informacyjnym, w których omawia się stan jakiejś dziedzinie wiedzy w różnych krajach (w tym w Polsce),
7. publikacji związanych z Polską tylko miejscem druku. Nie rejestruje się opisu zbiorów referatów z konferencji i kongresów, jeśli nie zawierają referatów autorstwa polskiego, ani tekstów dotyczących tematycznie Polski, a Polska była jedynie miejscem imprezy,
8. publikacji, które nie są polonikami, chociaż zostały wydane poza krajem przez nakładców Polaków (np. w Oficynie Tyszkiewicza we Włoszech).

Przepisy katalogowania, układ bibliografii, format danych

Podstawą opisu bibliograficznego wydawnictw zwartych jest od 1984 r. norma PN-82/N-0152.01 Opis bibliograficzny. Książki wraz z nowelizacją z 1997 r., zgodna z zaleceniami międzynarodowymi International Standard Bibliographic Description for Monographic Publications ISBD (M). Dotyczy to zarówno opisów bibliograficznych wykonanych z autopsji, jak i przejętych ze źródeł.
Opisy dokumentów kartograficznych i druków muzycznych dostosowano do obowiązujących norm dla tych typów dokumentów.
W opisie bibliograficznym stosuje się skróty wyrazów typowych zgodnie z normą PN-85/N-01158 Skróty wyrazów i wyrażeń w opisie bibliograficznym.
W opisach dokumentów wydanych w alfabetach niełacińskich stosowano transliterację zgodnie z PN-ISO9-2000 Transliteracja znaków cyrylickich na znaki łacińskie. Języki słowiańskie i niesłowiańskie oraz PN-ISO 843-1999 Informacja i dokumentacja. Konwersja znaków greckich na znaki łacińskie.

Bibliografia ma układ działowy, opracowany specjalnie dla jej potrzeb, oparty na kryterium treściowym lub formalnym. W obrębie działów pozycje są szeregowane alfabetycznie. Hasło umieszczone nad opisem nie stanowi jego części składowej, jest tylko czynnikiem szeregowania.

Roczniki zawierają trzy indeksy: autorów i współpracowników, tytułów oraz wydawnictw według krajów, w których zostały opublikowane.

Dane są rejestrowane w formacie MARC BN.

Forma publikacji

Rocznik „Polonica Zagraniczne. Bibliografia” jest udostępniany:

• w postaci plików PDF na stronie internetowej Biblioteki Narodowej (od rocznika 2007)
• w postaci drukowanej (do rocznika 2006). Każdy tom uzupełniają indeksy: autorów i współpracowników, tytułowy oraz wydawnictw według krajów. Do 1988 r. roczniki ukazywały się z nadrukiem „Do użytku służbowego”, od 1989 r. zostały zwolnione do rozpowszechniania. Opublikowano 50 tomów. Publikacje dostępne są w Wydawnictwie BN,
• baza w systemie MAK aktualizowana raz na miesiąc. Baza zawiera opisy ogłoszone w rocznikach od 1993 r. oraz uzupełnienia do wszystkich tomów,
• opisy bibliograficzne wykonane z autopsji, opublikowane w roczniku i nieoznaczone gwiazdką są dostępne w katalogu Biblioteki Narodowej.

Kontakt

Pracownia Bibliografii Poloników Zagranicznych
Zakład Opracowania Rzeczowego
Biblioteka Narodowa
al. Niepodległości 213
02-086 Warszawa

Kierownik: mgr Beata Capik b.capik@bn.org.pl  polonica@bn.org.pl

• „Przewodnik Bibliograficzny”
• „Polonica zagraniczne”
• „Książki polskie podziemne (1976-1989)”
• „Bibliografia Polska 1901-1939”
• „Bibliografia Wydawnictw Ciągłych Nowych, Zawieszonych i Zmieniających Tytuł”
• „Bibliografia Wydawnictw Ciągłych”
• „Bibliografia niezależnych wydawnictw ciągłych z lat 1976-1990”
• „Bibliografia Zawartości Czasopism”
• „Bibliografia Dokumentów Elektronicznych”
• „Bibliografia Dokumentów Kartograficznych”
• „Bibliografia Dokumentów Dźwiękowych”