Zasady ogólne

Zbiory Biblioteki Narodowej udostępniane są do celów naukowych, oświatowych, działalności kulturalnej i pracy zawodowej każdemu, kto ukończył 18 rok życia, w uzasadnionych przypadkach (na podstawie listu polecającego ze szkoły) ze zbiorów mogą korzystać uczniowie szkół ponadgimnazjalnych, przede wszystkim uczniowie klas maturalnych, uczestnicy olimpiad.

Ze względu na unikatowy charakter zbiorów Biblioteki ich niektóre kategorie - stare druki, rękopisy, materiały chronione i inne szczególnie cenne dokumenty - udostępniane są przede wszystkim do celów naukowych.

Ze zbiorów korzystać można wyłącznie w czytelniach. W Informatorium, katalogach głównych i centralnych czytelnicy mają dostęp do materiałów informacyjnych w postaci księgozbiorów podręcznych, informacyjnych baz danych, a także tradycyjnych zasobów informacji tworzonych przez Bibliotekę Narodową.

W Bibliotece działa 12 czytelń. W gmachu w al. Niepodległości 213 mieszczą się:

Czytelnia Ogólna, w której udostępniane są książki XIX - XXI w.
Czytelnia Czasopism, która udostępnia gazety i czasopisma XIX - XXI w., a najnowsze roczniki wybranych czasopism polskich, polonijnych i zagranicznych znajdują się w księgozbiorze podręcznym.
Czytelnia Humanistyczna, udostępniająca książki, gazety i czasopisma XIX - XXI w., w tym wydawnictwa chronione i cymelia, a także materiały wypożyczone w ramach wypożyczeń międzybibliotecznych z innych bibliotek polskich i zagranicznych.
Czytelnia Bibliologiczna, w której można korzystać z różnych typów dokumentów z dziedziny nauki o książce, bibliotekoznawstwa, informacji naukowej, archiwistyki.
Czytelnia Mikroform, udostępniająca zgromadzone w BN mikrofilmy i mikrofisze.
Czytelnia Muzyczna, udostępniająca rękopisy muzyczne, stare druki muzyczne, druki muzyczne XIX-XXI wieku, specjalistyczną literaturę muzyczną (książki i czasopisma muzyczne).
Czytelnia Dokumentów Dźwiękowych i Audiowizualnych, w której udostępniane są dokumenty dźwiękowe i audiowizualne.
Czytelnia Dokumentów Życia Społecznego, udostępniająca zgromadzone w BN dokumenty życia społecznego XIX - XXI w.
Czytelnia Kartograficzna, w której udostępniane są mapy, plany i atlasy.
Informatorium, udostępniające zgromadzony zbiór źródeł informacyjnych, w tym bazy danych tworzone w Bibliotece Narodowej, na dyskach optycznych, zbiory informacji na mikrofiszach i in.
Poza główną siedzibą - w Pałacu Rzeczypospolitej (pl. Krasińskich 3/5) - znajduje się Czytelnia Zbiorów Specjalnych, która udostępnia rękopisy i stare druki oraz Czytelnia Ikonograficzna, udostępniająca dokumenty ikonograficzne.

Korzystanie z katalogów głównych i centralnych oraz z materiałów informacyjnych w Informatorium nie wymaga odrębnej rejestracji. Natomiast czytelnik, który pragnie skorzystać ze zbiorów Biblioteki Narodowej w jednej z czytelń lub dostępu do Internetu w Informatorium, obowiązany jest zarejestrować się w gmachu w al. Niepodległości 213 w wyodrębnionym punkcie rejestracji czytelników, gdzie otrzymuje kartę czytelnika, a poza główną siedzibą bezpośrednio w Czytelni Zbiorów Specjalnych lub Czytelni Ikonograficznej.

W gmachu Biblioteki w al. Niepodległości funkcjonują dwa rodzaje kart, uprawniających do korzystania z czytelń, w Czytelni Kartograficznej obowiązuje osobny tryb rejestracji czytelników (szczegóły zob. Regulamin Czytelni Kartograficznej Biblioteki Narodowej):

Karta czytelnika w kolorze żółtym uprawnia do korzystania ze zbiorów we wszystkich czytelniach z wyjątkiem Czytelni Humanistycznej i Kartograficznej. Karta ważna jest przez dwa lata od daty jej wystawienia, a w przypadku uczniów i studentów, rejestrujących się na podstawie legitymacji szkolnej lub studenckiej, przez okres ważności legitymacji.
Karta czytelnika w kolorze niebieskim uprawnia do korzystania ze zbiorów Biblioteki Narodowej we wszystkich czytelniach, mieszczących się w gmachu w al. Niepodległości, oprócz Czytelni Kartograficznej. Karta ważna jest przez trzy lata od daty jej wystawienia. Kartę otrzymać mogą pracownicy naukowi wyższych uczelni i instytutów naukowych. W wyjątkowych wypadkach Dyrektor Biblioteki Narodowej na podstawie pisma uzasadniającego może wyrazić zgodę na wydanie takiej karty innym czytelnikom.

Karta czytelnika jest wydawana na podstawie: dowodu osobistego, paszportu, ważnej legitymacji studenckiej lub szkolnej (wraz z listem polecającym ze szkoły), prawa jazdy. Cudzoziemcy rejestrowani są na podstawie paszportu, karty stałego pobytu, prawa jazdy. Rejestracja następuje po podpisaniu deklaracji przestrzegania Regulaminu. Aby uzyskać miejsce w wybranej czytelni, należy zdeponować w niej kartę czytelnika z fotografią lub kartę bez fotografii i ważny dokument identyfikacyjny ze zdjęciem.

Kartę czytelnik otrzymuje bezpłatnie. Karty nie wolno przekazywać innej osobie, a w przypadku jej zagubienia należy ten fakt zgłosić dyżurującemu w punkcie rejestracji bibliotekarzowi. Za wydanie duplikatu obowiązuje opłata w wysokości 10,00 zł.

W wyjątkowych okolicznościach 3 razy w ciągu dwóch lat czytelnik, posiadający stałą kartę, może otrzymać kartę jednorazową.

Po wygaśnięciu ważności karty obowiązuje ponowna procedura rejestracji.