Pod znakiem światła. Biblioteka Ordynacji Krasińskich 1844-1944Stuletnie dzieje Biblioteki Ordynacji Krasińskich, naznaczone legendą jej twórców, zdumiewają tempem rozrastania się cennych zbiorów, liczbą wybitnych osobowości wśród właścicieli i pracowników, wreszcie mocą społecznego wsparcia, dzięki któremu prywatne, rodowe przedsięwzięcie mogło się przekształcić w imponującą placówkę kulturalną prowadzącą szeroką działalność biblioteczną, muzealną, naukową i wydawniczą. W końcowej zaś fazie fascynują i zarazem porażają dramaturgią splotu wydarzeń, który z zasłużonej stołecznej instytucji kultury – ośrodka polskości w zniewolonej dziewiętnastowiecznej Warszawie, a później przedmiotu społecznej dumy w niepodległej Polsce – uczynił podczas II wojny światowej przejmujący symbol strat polskiej kultury: biblioteczny Okólnik.
Monografia ordynackiej biblioteki Krasińskich – wydana w 150 rocznicę rozpoczęcia przez nią publicznej służby bibliotecznej – to wielowątkowe, obszerne studium różnorakich form działalności tej ważnej historycznej placówki, ukazanej na zmieniającym się tle życia kulturalnego Warszawy, z wpisanym weń zbiorowym portretem polskiej inteligencji skupionej wokół ordynackich inicjatyw w drugiej połowie XIX i pierwszej – XX stulecia. Publikacja ta, oparta na nieznanych w większości źródłach, dopełniona starannie dobranym i funkcjonalnie wkomponowanym w tekst materiałem dokumentacyjnym, bogato ilustrowana, przywraca polskiemu dziedzictwu kulturalnemu jedno z jego ważnych zapomnianych ogniw.
Na każdym egzemplarzu książki Pod znakiem światła została odciśnięta – na stronie przedtytułowej – pieczęć Biblioteki Ordynacji Krasińskich, sporządzona z jedynego zachowanego, oryginalnego stempla BOK, którego używano do oznaczania ordynackich zbiorów przed 1919 rokiem.
Warszawa, Biblioteka Narodowa, 2010
Digitalizacja piśmiennictwaBiblioteka Narodowa opublikowała pierwszy polski podręcznik digitalizacji obiektów piśmienniczych. Digitalizacja piśmiennictwa prezentuje teoretyczne i praktyczne aspekty prac digitalizacyjnych w bibliotekach, z uwzględnieniem planowania projektów digitalizacji zbiorów, prac przygotowawczych, jak również praktycznych wskazówek dotyczących działań cyfryzacyjnych. Autorzy podręcznika wykorzystali swoje bogate doświadczenia zdobyte podczas tworzenia Cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona oraz prowadzonych w jej ramach projektów digitalizacyjnych.
W pracy omówione zostały m.in. cele i kryteria digitalizacji w bibliotekach, modele metadanych, sposoby przygotowania profesjonalnej pracowni digitalizacyjnej i zespołu biblioteki cyfrowej, metody przetwarzania i przechowywania zasobów cyfrowych, jak również zaprezentowana została wzorcowa ścieżka digitalizacji w bibliotece. Publikacja jest skierowana do wszystkich osób zainteresowanych tematyką digitalizacji piśmiennictwa, a w szczególności do osób przygotowujących się do tworzenia bibliotek cyfrowych lub planujących wprowadzenie zmian w prowadzonych projektach digitalizacyjnych.
Szósta Ogólnokrajowa Narada Bibliografów W 2008 roku Biblioteka Narodowa i Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich zorganizowało Szóstą Ogólnokrajową Naradę Bibliografów pod hasłem „Bibliografia w erze cyfrowej". Publikacja rejestruje referaty i komunikaty wygłoszone na tej Naradzie. Dotyczą problemów współczesnej rejestracji bibliograficznej, stanu polskiej bibliografii i standardów bibliograficznych u progu przemian. Szczególne miejsce zajęły problemy bibliografii narodowej jako centralnego punktu przestrzeni bibliograficznej oraz komplementarnych względem niej bibliografii regionalnych i dziedzinowych.
Katalog starych druków biblioteki Papieskiego Kolegium Polskiego w RzymieZakład Starych Druków BN, poza opracowywaniem zbiorów własnych, prowadzi poszukiwania i rejestrację poloników przechowywanych w bibliotekach zagranicznych.
W marcu 1988 r. z inicjatywy prof. Pauliny Buchwald-Pelcowej, kierownika Zakładu, doszło do podpisania porozumienia między Biblioteką Narodową a Fondazione Romana Marchesa J. S. Umiastowska oraz Pontificio Istituto di Studi Ecclesiastici. Te trzy instytucje nawiązały wówczas współpracę w zakresie wspólnego opracowania i opublikowania katalogu poloników starych druków znajdujących się we włoskich bibliotekach naukowych.
Dotychczas przeprowadzono kwerendę w Papieskim Kolegium Polskim w Rzymie oraz w bibliotece Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk.
Uroczyste otwarcie Kolegium odbyło się 24 marca 1866 r. Po II wojnie światowej pełniło ono szczególnie ważną rolę - w okresie komunizmu było łącznikiem między Rzymem a Kościołem w Polsce. Założona przez zmartwychwstańców placówka po zakończeniu wojny prowadzona była przez jezuitów, a od roku 1959 zarządzana bezpośrednio przez Episkopat Polski. W Kolegium zgromadzono spory księgozbiór.
Katalog starych druków biblioteki Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie jest pierwszym tomem opracowywanej w BN serii „Polonika XVI-XVIII wieku w bibliotekach rzymskich".
Izabela Koryś, Katarzyna WolffNajnowsza publikacja Instytutu Książki i Czytelnictwa stara się odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w roku 2008 - po raz pierwszy od kiedy Biblioteka Narodowa monitoruje stan czytelnictwa w Polsce - użytkownicy książek znaleźli się w mniejszości.
Dotychczasowy dorobek badań nad czytelnictwem książek każe tę formę aktywności traktować jako zjawisko złożone, zdeterminowane społecznie i kulturowo oraz zależne od osobowościowych cech jednostki. Obok poziomu wykształcenia, struktury zatrudnienia i zamieszkania, wzorów spędzania wolnego czasu, norm kulturowych, dostępności książek, charakteru oferty wydawniczej, stanu księgarstwa i bibliotekarstwa czy też ekonomicznej kondycji społeczeństwa, pojawiają się nowe uwarunkowania decydujące o społecznym zasięgu książki. Postępujący rozwój technologii powoduje bowiem, iż książka papierowa znajduje coraz częściej konkurencję w postaci dokumentów dostępnych w formie elektronicznej.
Autorki prezentowanego opracowania starają się przybliżyć ten szczególny etap w dziejach czytelnictwa.
Biblioteki Publiczne w Liczbach R. 2008Rocznik opracowywany przez Instytut Książki i Czytelnictwa i publikowany przez Bibliotekę Narodową od 1971 r. Na całość publikacji składają się zestawione problemowo:
Wszystkie tabele zamieszczone w roczniku mają nagłówki w języku polskim i angielskim.
Notes Konserwatorski nr 13Ten numer w przeważającej części poświęcony jest Konferencji „Rękodzieło i nowoczesne technologie. 80 lat konserwacji zbiorów w Bibliotece Narodowej". Konferencja odbyła się 1-2 października 2009 r. w Warszawie. Referaty dotyczyły historii ochrony zbiorów w BN, ewolucji metod stosowanych w konserwacji zabytkowych papierów, ochrony mikrobiologicznej zbiorów.
Uzupełniają je, jak zawsze, artykuły omawiające konserwację obiektów zabytkowych, aktualne problemy bibliotek, ogólnopolskie i międzynarodowe konferencje i warsztaty związane z zagadnieniami ochrony i konserwacji zbiorów bibliotecznych i archiwalnych.
252 s., il. czarno-białe, wkładka kolorowa.
Herbert na językach. Współczesna recepcja twórczości Zbigniewa Herberta w Polsce i na świeciePrezentowana publikacja dokumentuje materiały na temat recepcji twórczości poetyckiej, dramaturgicznej, eseistycznej i publicystycznej Zbigniewa Herberta, przedstawione na konferencji Herbert na językach, zorganizowanej w Bibliotece Narodowej z okazji Roku Zbigniewa Herberta.
Uczestnicy konferencji - autorzy referatów, humaniści i filologowie - opowiadają o tym, jak eseje i wiersze tłumaczone na czeski, słowacki, bułgarski, chorwacki, węgierski i angielski są odbierane na świecie. Czytelnik tego tomu będzie miał okazję śledzić - jak podkreślają we wstępie redaktorzy książki - „fascynujący dialog słowiańskiej mowy z anglosaską wrażliwością" oraz zobaczyć „w ostrym świetle erudycyjnego sporu pojedynek na interpretacje o duszę rycerza i filozofa, polityka i dramaturga".
Na książkę składają się trzy grupy tematyczne esejów. Pierwsza nawiązuje do kontrowersji i dyskusji, jakie towarzyszyły twórczości Herberta przy okazji najważniejszych sporów ideowych toczonych w Polsce przez ostatnie dwadzieścia lat. Druga omawia recepcję utworów poety w duchowej przestrzeni Europy Środkowej. W trzeciej podjęto próbę prześledzenia obecności autora Pana Cogito w kulturze amerykańskiej, a głównym nurtem zainteresowania są tu problemy translatorskie i nowe, ciekawe konteksty filozoficzne przekładów.
Książkę wzbogacają prywatne szkice i rysunki Zbigniewa Herberta, pochodzące z archiwum poety, które znajduje się w Bibliotece Narodowej.
Wykaz działów katalogu rzeczowego dla małych bibliotek publicznychWykaz... przeznaczony jest dla księgozbiorów liczących około 20 000 woluminów. Został opracowany na podstawie najnowszych tablic UKD z 2006 roku pt. Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna. Publikacja nr UDC-P058 autoryzowanych przez Konsorcjum UKD. Jest to wydanie skrócone, przygotowane dla potrzeb „Przewodnika Bibliograficznego" i bibliotek publicznych.
Oprócz schematu działów katalog zawiera 5 załączników, podających w wyborze symbole poddziałów wspólnych: języka, formy, miejsca, rasy, narodowości, grupy etnicznej i osób. Indeks przedmiotowy ułatwia korzystanie ze schematu.
Wykaz działów katalogu rzeczowego w bibliotekach publicznych dla dzieci i młodzieżyWykaz... obejmuje podział literatury pięknej na poziomy i działy oraz klasyfikację literatury popularnonaukowej zgodnie z najnowszym wydaniem tablic UKD (UDC-PO22) z 2006 r. Zestaw symboli może służyć do klasyfikacji książek, prowadzenia katalogu rzeczowego w formie tradycyjnej, a także tworzenia schematu układu książek na półkach.
Publikacja przygotowana na podstawie trzeciego wydania z 1998 r. W wydaniu czwartym, oprócz dotychczasowych czterech poziomów, autorka proponuje dodatkowo - POZIOM 0 - przeznaczony do wydzielania w bibliotekach książek-zabawek dla dzieci w wieku 0-5 lat.
„Polska Bibliografia Bibliologiczna". Rocznik 2007Bibliografia rejestruje piśmiennictwo (wydawnictwa zwarte, tytuły czasopism, artykuły, fragmenty) polskie oraz polonika z zakresu księgoznawstwa, bibliotekarstwa, bibliotekoznawstwa, czytelnictwa, bibliografii, dokumentacji i informacji naukowej oraz bibliofilstwa, a także częściowo czasopiśmiennictwa, drukarstwa, edytorstwa, księgarstwa, papiernictwa i archiwistyki.
„Polonica Zagraniczne. Bibliografia". Rocznik 2006Bieżąca rejestracja poloników zagranicznych wznowiona w 1956 roku.
Kontynuacja „Wykazu Druków Polskich i Polski dotyczących", dodatku do „Urzędowego Wykazu Druków" (1928-1939). Roczniki zawierają w układzie rzeczowym opisy ponad 4000 książek, które opublikowano za granicą w języku polskim lub zostały napisane czy opracowane przez Polaków (zredagowane, ilustrowane itp.), tłumaczone z języka polskiego oraz tematycznie dotyczące Polski. W bibliografii znajdują się też opisy dzieł zbiorowych, których tylko część (odrębna praca, utwór, fragment) jest polonikiem. Każdy tom uzupełniają indeksy: autorów i współpracowników, tytułowy i wydawnictw według krajów. Do 1988 roku roczniki wydawano z nadrukiem „Do użytku służbowego", od 1989 roku zwolnione do rozpowszechniania. Baza Polonica Zagraniczne (MAK) dostępna w Internecie (www.bn.org.pl) obejmuje opisy w 217 językach ze 114 krajów. Tom za 2006 roku zawiera opisy 3900 książek.
„Ruch Wydawniczy w Liczbach 2008”Rocznik opracowywany przez Instytut Bibliograficzny jest urzędową statystyką publikacji wydanych w kraju przez wydawnictwa polskie w danym roku. Tabele części retrospektywnej dają obraz produkcji wydawniczej od 1945 r. Godne uwagi są także zestawienia dorobku ilościowego najczęściej wydawanych pisarzy polskich i obcych.
„Bibliografia Bibliografii Polskich". Rocznik 2007Bibliografia obejmuje wszystkie rodzaje spisów bibliograficznych, przeglądy bibliograficzne i omówienia stanów badań poszczególnych dziedzin wiedzy, dokonane na podstawie prezentacji piśmiennictwa, a także katalogi dużych bibliotek, katalogi księgarskie i wydawnicze, wykazy rękopisów, archiwaliów, nut, map, norm, patentów, mikrofilmów i materiałów audiowizualnych. Poza piśmiennictwem polskim uwzględnia się również polonika zagraniczne.
Olga Dawidowicz-ChymkowskaPublikacja prezentuje wyniki prac badawczych dotyczących niektórych aspektów funkcjonowania książki w środowisku gimnazjalistów wiejskich. Badanie w formie ankiety rozesłanej do 400 gminnych bibliotek publicznych zostało przeprowadzone w marcu 2006 r.
Pierwszy etap programu badawczego dotyczył działalności bibliotek publicznych, drugi był skoncentrowany na różnych problemach czytelnictwa młodzieży wiejskiej. Zestawienie wyników obu sondaży pokazało współpracę między gminnymi bibliotekami a ich młodymi użytkownikami.
Jolanta HysW rozprawie wyodrębniono i opisano reguły pragmatyczne Języka Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej (JHP BN) i Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej (UKD), stosowane w opracowaniu rzeczowym wydawnictw zwartych rejestrowanych w polskiej bieżącej bibliografii narodowej „Przewodniku Bibliograficznym” w latach 1997-2007. W miarę możliwości w przypisach zamieszczono dane zaktualizowane - stan na 2009 r. Opisano mechanizmy funkcjonowania JHP BN i UKD, czyli pragmatykę obydwu języków.
Publikacja zawiera również bogatą bibliografię oraz dwa indeksy: rzeczowy i osobowy.
Bibliografia polska 1901-1939. Tom 12. Hom-JacKolejny tom Bibliografii polskiej 1901-1939, przygotowanej z niezwykłą starannością przez Zakład Bibliografii Polskiej 1901-1939. Bibliografia ta stanowi nieocenione źródło informacji o wszystkich działach piśmiennictwa rozwijającego się w Polsce w podanym okresie (także o publikacjach obcych uznanych za polonica zagraniczne). Tom obejmuje hasła na litery Hom-Jac i zawiera ponad 6,5 tysięca pozycji.
Kazania świętokrzyskie. Nowa edycja. Nowe propozycje badawczeKsiążka - przynosząca nową edycję Kazań świętokrzyskich oraz zbiór poświęconych im studiów - ukazuje się siedemdziesiąt pięć lat po ogłoszeniu pomnikowego wydania tego tekstu przez Jana Łosia i Władysława Semkowicza. Pomysłodawczynią publikacji poświęconej najstarszemu zabytkowi polskiego piśmiennictwa w zbiorach Biblioteki Narodowej była dziesięć lat temu Halina Tchórzewska-Kabata, redaktor naczelny „Rocznika Biblioteki Narodowej". Połączenie podejmowanych w tej sprawie działań z pracami badawczymi toczącymi się w ośrodkach akademickich, zwłaszcza krakowskim, poznańskim i warszawskim, zaowocowało obszernym opracowaniem, łączącym wagę naukowych dociekań z walorami edytorskimi.
Część edycyjna zawiera podobizny faksymilowe wszystkich kart Kazań świętokrzyskich oraz najnowszą transliterację i transkrypcję rękopisu, opatrzone bogatym aparatem naukowym, na który złożyły się m.in.: słownik-indeks wyrazów, indeks frekwencyjny, przekład wszystkich partii łacińskich tekstu, dokonany po raz pierwszy, specjalnie dla tego wydania, a także obszerne komentarze przybliżające źródła i konteksty kazań oraz starannie dobrany materiał ilustracyjny.
Część monograficzną książki wypełniły rozprawy autorstwa wybitnych znawców epoki średniowiecza, którzy przedstawiają stan badań oraz wyniki najnowszych studiów nad językowymi, historycznymi i kulturowymi aspektami tego najstarszego zapisu prozy artystycznej, unikatowego dokumentu czternastowiecznego języka i kultury umysłowej, zarazem jednego z najcenniejszych zabytków narodowego piśmiennictwa.
Palestyna w żydowskich drukach ulotnych wydanych w II Rzeczypospolitej. Dokumenty ze zbiorów Biblioteki NarodowejDotychczas nakładem Biblioteki Narodowej ukazały się cztery tomy przedstawiające najróżniejsze dziedziny życia społecznego Żydów polskich - Afisz żydowski w II Rzeczypospolitej, Dokumenty życia społecznego Żydów polskich (1918-1939) w zbiorach Biblioteki Narodowej oraz Żydowskie druki ulotne w II Rzeczypospolitej w zbiorach Biblioteki Narodowej, tom I i II. Obecnie prezentowana pozycja stanowi wyjątkowo interesujące uzupełnienie omówionej wcześniej kolekcji. Zawiera druki ulotne związane z działalnością Żydów polskich na rzecz utworzenia siedziby narodowej.
Dokumenty opisane w publikacji świadczą o ogromnym zaangażowaniu Żydów polskich w proces budowy podwalin niezbędnych dla zaistnienia własnego państwa. Stanowią też niepodważalny dowód zmagań i walk dwóch narodowości o posiadanie Palestyny. Obszerna przedmowa opracowana została nie tylko na podstawie analizy druków ulotnych znajdujących się w zbiorach BN, ale także w oparciu o artykuły z czasopism żydowskich wydawanych w Polsce oraz naukowych opracowań. Daje bogaty obraz działalności syjonistów, zmierzającej do ustanowienia Palestyny siedzibą narodową Żydów. Warto przytoczyć słowa Ignacego Schwarzbarta, posła na Sejm II Rzeczypospolitej: „Są pewne związki, które zniszczyć może tylko śmierć. Związek narodu żydowskiego z Palestyną - do nich należy. Zniszczyć go można tylko przez śmierć narodu, przez jego fizyczny zanik”.
Książkę wzbogaca 175 ilustracji przedstawiających omówione w pracy druki ulotne.
Hanna WidackaTrzecia pozycja z trzyczęściowej serii poświęconej sztychowanej ikonografii elekcyjnych królów Polski, prezentuje 52 ryciny (niektóre mało znane albo publikowane po raz pierwszy), szczegółowo opisane i uporządkowane w tzw. katalogu rozumowanym.
W eseistycznym wstępie przedstawione są opinie historyków o królu oraz stan badań. Jak w recenzji książki stwierdził prof. M. Karpowicz: „Autorka w sposób wyważony i obiektywny odnosi się do tego niezbyt udanego monarchy, łagodząc słusznie »czarną legendę« wokół niego narosłą, zgodnie zresztą z ostatnimi tendencjami w nauce".
W notach katalogowych ujawnia się dogłębna znajomość epoki oraz precyzja i subtelność analizy zebranego materiału graficznego. Publikacja zawiera słownik artystów i wydawców rycin, wykaz autorów i tytułów dzieł drukowanych oraz indeks osób.