Profilaktyka

Spośród stosowanych metod ochrony zbiorów aktualnie największe znaczenie przypisuje się profilaktyce. Metoda ta, szczególnie w instytucjach przechowujących liczne zbiory, jest metodą ekonomiczną i efektywną, możliwą do planowania i wyznaczania zadań w krótkim i długim horyzoncie czasowym. Profilaktyka, nazywana także konserwacją prewentywną, czyli zapobiegawczą, stanowi kompleksową ochronę zbiorów. Jest to zespół wielodyscyplinarnych działań i różnych środków stosowanych dla utrzymania zbiorów w niezmienionym stanie zachowania, pozostających jednocześnie poza strefą zabiegów estetycznych i chroniących obiekt bez jakiejkolwiek ingerencji w jego substancję zabytkową. Do profilaktyki stosowanej w Bibliotece Narodowej należy zapewnienie obiektom:

Optymalnego mikroklimatu (utrzymywanie w magazynach stabilnej temperatury i wilgotności względnej powietrza (temperatura 16-18 C, wilgotność względna powietrza 40-50%)
Czystości mikrobiologicznej (wykonywanie badań i przeglądów mikrobiologicznych, stosowanie zasady dezynfekowania wszystkich nowo wprowadzanych obiektów z rynku pozawydawniczego).
Właściwego sposobu ich przechowywania:
- bezpieczne warunki przechowywania zbiorów: lokalizacja magazynów, sposób rozmieszczenia i kształt mebli, opakowania ochronne, maksymalne ograniczanie zarówno świata dziennego jak i sztucznego, eliminowanie promieniowania UV i IR
- kontrolowanie i ograniczanie poziomu zanieczyszczeń chemicznych i mikrobiologicznych powietrza w magazynach i otoczeniu
- stosowanie odpowiednich materiałów do opakowań ochronnych
- kontrolowanie czystości w magazynach
Stałego monitoringu stanu zachowania: szczególnie obiektów skarbcowych, zbiorów tradycyjnych oraz wykonanych na nośnikach fotograficznych, filmowych i audiowizualnych
Inwentaryzacja zbiorów: systematyczne, planowane skontra zbiorów głównych i bibliotek zakładowych
Bezpieczeństwa na wypadek katastrofy
Ograniczanie udostępniania oryginałów poprzez udostępnianie dokumentów zastępczych.

Diagnostyką chemiczną i mikrobiologiczną zbiorów, a także nadzorem nad warunkami ich przechowywania zajmuje się w Bibliotece Narodowej Zakład-Laboratorium Konserwatorskie Zbiorów Bibliotecznych.