Zbiory ikonograficzne

Zbiory /
Zbiory ikonograficzne

Zbiory ikonograficzne

Charakterystyka zbiorów ikonograficznych Biblioteki Narodowej

Według danych z 31 grudnia 2012 r. zbiór ikonograficzny Biblioteki Narodowej liczy 516 368 jednostek, w tym 22 248 dubletów.

O najcenniejszych i najpiękniejszych obiektach ze zbiorów ikonograficznych BN - a także o innych zbiorach Biblioteki - można przeczytać więcej w albumie Nad złoto droższe. skarby Biblioteki Narodowej [.pdf].

Grafika

Zbiory grafiki (ponad 68 000 jednostek) stanowią obiekty pochodzące z kolekcji historycznych, a także z zakupów dokonywanych w ciągu wielu lat (ze szczególnym naciskiem na dzieła polskie) oraz pozyskane dzięki ofiarności wielu darczyńców. Z innych większych zespołów grafiki przechowywanych w zbiorach ikonograficznych warto wymienić spuściznę po Stanisławie Ostoi Chrostowskim, Konstantym Marii Sopoćce, Wiktorze Zbigniewie Langnerze, Józefie Gielniaku oraz zbiór prac Stefana Mrożewskiego.

Bibliografia

Joanna Brańska Konstanty Maria Sopoćko. Książka i rycina 1924-1987. Wystawa grafiki książkowej. Katalog. Warszawa 1987
Alicja Żendara, Marek Łączyński Grafika. Katalog wystawy. Warszawa 1988
Hanna Widacka Dietrichowie rytownicy warszawscy. Warszawa 1989
Katalog portretów osobistości polskich i obcych w Polsce działających. Pod red. Hanny Widackiej. T. 1-8. Warszawa 1990-1999
Hanna Widacka Portrety Tadeusza Kościuszki w grafice XVIII wieku. Warszawa 1994
Sztuka iluminacji i grafiki cerkiewnej. Katalog wystawy. Oprac. Andrzej Kaszlej i Waldemar Deluga. Warszawa 1996
Hanna Widacka Marstaller. Nadworny sztycharz Stanisława Augusta. Warszawa 1996
Hanna Widacka Nieznany Norwid: grafika. Warszawa 1996
Hanna Widacka Ogród miłości i 99 innych rycin. Warszawa 1996
Hanna Widacka Historia Amora i Psyche. Warszawa 1998
Hanna Widacka Matka Boska Berdyczowska w grafice XVIII i XIX wieku. Warszawa 1998
Hanna Widacka Słynne piękności w grafice XVI-XIX wieku. Warszawa 1998
Agata Pietrzak Mistrzyni współczesnego drzeworytu Bogna Krasnodębska-Gardowska. Katalog prac ze zbiorów Biblioteki Narodowej. Warszawa 1999
„Czarodziej rylca” : wystawa w sto dziesiątą rocznicę urodzin Stefana Mrożewskiego 1894-1975 : Biblioteka Narodowa styczeń-marzec 2004, [aut. koncepcji, scen. i komisarz wystawy Agata Pietrzak], Warszawa 2004
Agata Pietrzak, Stanisław Ostoja-Chrostowski (1900-1947), grafika, ekslibrisy, rysunki i matryce graficzne ze zbiorów Biblioteki Narodowej, Warszawa 2007

Rysunki

Zbiory rysunku (ponad 20 000 jednostek) stanowią obiekty pochodzące z kolekcji historycznych, a także z zakupów dokonywanych w ciągu wielu lat (ze szczególnym uwzględnieniem dzieł polskich) oraz pozyskane dzięki ofiarności wielu darczyńców. Największy i najcenniejszy zespół to kolekcja wilanowska. Ponad 2000 rysunków artystów polskich i obcych stanowi wspaniałe świadectwo kolekcjonerstwa XVIII-XIX w. Odnajdziemy w tym zbiorze m.in. prace Zygmunta Vogla, Jana Piotra Norblina, Aleksandra Orłowskiego, Piotra Aignera, Szymona Bogumiła Zuga. Zachowany fragment kolekcji Biblioteki Ordynacji Krasińskich to około 100 rysunków, m.in. Zygmunta Vogla, Aleksandra Orłowskiego, Franciszka i Piotra Smuglewiczów, Wincentego Smokowskiego, Januarego Suchodolskiego. Kolekcja Czetwertyńskich została zapoczątkowana przez Florentyna Boguszewskiego. Zachowany zespół to około 100 rysunków, wśród których przeważają widoki. Zbiory Schaffgotschów zawierają około 800 rysunków - prac przeważnie artystów niemieckich, włoskich i francuskich. Z innych większych zespołów zbiorów ikonograficznych warto wymienić spuściznę po Zenonie Przesmyckim, w skład której wchodzi największy w Polsce zbiór rysunków (ponad 350), akwarel, rycin, szkicowników i fotografii Cypriana Norwida.

Bibliografia

Maria Grońska Rysunki artystów polskich i obcych w Polsce działających od XVII do XX wieku. Katalog wybranych zbiorów Biblioteki Narodowej do roku 1975, Warszawa 1991
Krystyna Gutowska-Dudek Rysunki z wilanowskiej kolekcji Potockich w zbiorach Biblioteki Narodowej. Katalog. T. 1-4. Warszawa 1997-2004
Hanna Widacka, Anioły. Rysunki Cypriana Kamila Norwida. Warszawa 2001

Ekslibrisy

Zbiór ekslibrisów znajdujący się w Bibliotece Narodowej jest jednym z największych w kraju (obecnie ponad 46 000 jednostek). Tworzą go m.in. kolekcje Edwarda Chwalewika, Piotra S. Koczorowskiego, Franciszka Sedlaczka. Najliczebniejsza jest kolekcja Stefana Kotarskiego złożona ze znaków własnościowych bibliotek polskich i obcych oraz z materiałów dotyczących kolekcjonerstwa ekslibrisu.

Bibliografia:

Maria Grońska Pięć wieków ekslibrisu polskiego. Katalog wystawy ze zbiorów Biblioteki Narodowej. Warszawa 1973
Stefan Kotarski kolekcjoner ekslibrisów i bibliofil. Katalog wystawy. Oprac. Alicja Żendara i Regina Gołąb. Warszawa 1979
Maria Grońska Ekslibrisy. Wiadomości zebrane dla kolekcjonerów. Warszawa 1992

Fotografie

Fotografie (ponad 115 000 obiektów) gromadzone w Bibliotece Narodowej mają dużą wartość dokumentalną i historyczną. Jest to niewyczerpane wręcz źródło podobizn sławnych osób, ważnych wydarzeń, ciekawych miejsc, świadectwo dawnych i najnowszych obyczajów. W skład zbioru wchodzą fotografie najstarsze (dagerotypy, ambrotypy, ferrotypy, talbotypy), jak również współczesne fotografie artystyczne. Jednym z liczebniejszych zespołów fotografii jest spuścizna po znakomitym fotografiku Benedykcie Jerzym Dorysie (ponad 7000 poz.). W zbiorach odnajdziemy także prace Jana Bułhaka, Edwarda Hartwiga, Jana Mieczkowskiego czy Bolesławy i Edmunda Zdanowskich. Duży i wyodrębniony zespół stanowią fotografie teatralne, dokumentujące dzieje polskiego teatru od XIX w. do czasów najnowszych, w skład którego weszły m.in. fotografie pochodzące ze spuścizny po Arnoldzie Szyfmanie. Niezwykle cenną ze względów ikonograficznych jest kolekcja fotografii - głównie miejscowości kresowych - ze zbioru Mieczysława Orłowicza, obejmująca ponad 1300 poz.

Bibliografia:

Jadwiga Ihnatowiczowa Fotografia polska do 1914 r. Wystawa ze zbiorów Biblioteki Narodowej. Warszawa 1981
Jadwiga Ihnatowiczowa Miasta polskie w fotografii dawnej i współczesnej: wystawa ze zbiorów Biblioteki Narodowej. Warszawa 1990
Jadwiga Ihnatowiczowa Katalog fotografii krajoznawczych ze zbioru Mieczysława Orłowicza. Warszawa 2000

Karty pocztowe

Duży i ciekawy zbiór stanowi kolekcja kart pocztowych (około 100 000 sztuk). Tematyczny układ tego zespołu ułatwia odnalezienie interesujących materiałów, np. widoków miejscowości, scen rodzajowych, reprodukcji malarstwa, kart o tematyce patriotycznej itp. Szczególnie ważną część zespołu stanowi kolekcja około 17 000 kresowych kart pocztowych, obiekt zainteresowań wielu filokartystów, opublikowana w roku 2001 w wydanym przez Bibliotekę Narodową katalogu Kresy wschodnie dawnej Rzeczypospolitej.

Varia

W skład zbioru variów wchodzą m.in. matryce graficzne (np. duży zespół klocków drzeworytniczych Stanisława Ostoi Chrostowskiego, Wiktora Zbigniewa Langnera i Mieczysława Jurgielewicza oraz płyty miedziorytnicze portretów Radziwiłłów autorstwa Hirsza Leybowicza), monety, medale, odznaczenia, broń biała, tkaniny.

Wydawnictwa albumowe i tekowe

Wydawnictwa albumowe i teki z grafiką, ekslibrisami, fotografiami i reprodukcjami stanowią oddzielny, liczący ponad 7000 jednostek, zespół dzieł sztuki. W albumach starodrucznych (wydanych do 1801 r.) przeważają pozycje dotyczące architektury, sztuki starożytnej, monografie poszczególnych twórców, wzorniki, zielniki, dzieła o treściach religijnych. Wśród autorów odnajdziemy m.in.: Giovanniego Battistę Piranesiego, Salvadora Rosę, Davida Teniersa młodszego, Giacomo Vignolę, Josepha i Johanna Klauberów, Charlesa Le Bruna, Pierre`a Le Pautre`a. Bardzo ciekawy jest wydany w 1758 r. w Nieświeżu przez Marcina Wobego zbiór rytowanych przez Hirsza Leybowicza portretów rodziny Radziwiłłów Icones familiae ducalis Radivilianae. Wśród wydawnictw dziewiętnastowiecznych znajduje się m.in. Description de l`Egypte ou recueil des observations et des recherches qui ont été faites en Egypte pendant l`expédition de l`Armée française, złożone z ponad dwustu zeszytów w 9 woluminach dzieło będące wynikiem ekspedycji naukowej zorganizowanej po podbiciu Egiptu przez Napoleona I.

Wśród dzieł XX wiecznych warto wymienić m.in. Tekę Melpomeny (wydany w 1904 r. zbiór litograficznych karykatur aktorów stworzonych przez bywalców Jamy Michalikowej, m.in. Karola Frycza, Kazimierza Sichulskiego, Wojciecha Wojtkiewicza), teki graficzne Leona Wyczółkowskiego, Anieli Wolskiej-Pawlikowskiej, Władysława Skoczylasa, Tadeusza Cieślewskiego syna, Stefana Mrożewskiego.

Wydawnictwa eksperymentalne

Współczesne wydawnictwa eksperymentalne to nieduża grupa unikatowych obiektów. Są to książki artystyczne wydawane często w jednym egzemplarzu, wykonywane ręcznie, z nietypowych materiałów (tkanina, drewno, kamień, różne gatunki ręcznie czerpanego papieru, koraliki, wstążki, pióra, fragmenty roślin), w nietypowych kształtach (zwój, leporello) i nietypowych technikach (tłoczenie, kolaż). W zbiorze tym odnajdziemy m.in. unikatowe tomiki poezji Marii Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej wykonane przez Martę Konieczny, bibliofilskie wydanie Traktatu o manekinach Bruno Schulza i poezji Czesława Miłosza wykonane przez Janusza Tryznę, rękopiśmienną książkę Andrzeja Bartczaka Litterae scriptae manu: czytając Norwida, książkę-obiekt Marii Diduch Pejzaże, Zbigniewa Makowskiego Emergentem fluctibus, Radosława Nowakowskiego Nieopisanie świata czy Tajną kronikę Sabiny: pierwsza wyspa.

Więcej o zbiorach ikonograficznych BN:

Kolekcje historyczne

Historia zbiorów

Katalogi i bazy danych