Zbiory muzyczne

Zbiory /
Zbiory muzyczne

Zbiory muzyczne

Charakterystyka zbiorów

W zbiorach muzycznych, gromadzonych przez Zakład Zbiorów Muzycznych, znajdują się przede wszystkim rękopisy i druki muzyczne. W końcu 2012 r. zbiór nut drukowanych nowszych (XIX-XXI w.) liczył blisko 126.000 jednostek, zinwentaryzowanych było ponad 7300 rękopisów i blisko 400 woluminów starych druków muzycznych. Najstarsze muzykalia - iluminowane liturgiki, śpiewniki cyrylickie XV-XVII wieku, dawne libretta - są przechowywane w Zakładzie Rękopisów Biblioteki Narodowej, a kancjonały, dzieła dotyczące dawnych teorii muzycznych oraz tekstów z nutami wchodzą w skład zasobu Zakładu Starych Druków. Poza księgozbiorem podręcznym Zakładu Zbiorów Muzycznych - grupującym specjalistyczną literaturę muzyczną - książki popularyzatorskie o tematyce muzycznej oraz czasopisma muzyczne włączane są do zbiorów głównych Biblioteki Narodowej. Programy, afisze, katalogi wystaw czytelnik znajdzie w zbiorze dokumentów życia społecznego, obiekty ikonograficzne - w zbiorach ikonograficznych, zmikrofilmowane muzykalia (szczególnie chronionych dokumentów muzycznych ze zbiorów własnych oraz innych bibliotek i archiwów) - w zasobach mikrofilmowych, nagrania - w Zakładzie Zbiorów Dźwiękowych i Audiowizualnych. Podstawą gromadzenia polskich druków muzycznych jest egzemplarz obowiązkowy a pozostałych dokumentów także zakupy antykwaryczne i od osób prywatnych, wymiana z bibliotekami krajowymi i zagranicznymi oraz dary.

Informacja o najcenniejszych obiektach ze zbiorów muzycznych BN - a także o innych zbiorach Biblioteki - znajduje się w albumie Nad złoto droższe. skarby Biblioteki Narodowej [.pdf].

Rękopisy muzyczne

Spośród rękopisów muzycznych zgromadzonych w Bibliotece Narodowej do najcenniejszych należą:

kolekcja 21 autografów i kopii edycyjnych Fryderyka Chopina zawierająca 49 utworów. 20. z nich zostało zakupionych w 1937 roku przez rząd polski od wydawnictwa Breitkopf & Härtel z Lipska, wśród nich partytura Koncertu fortepianowego f-moll op. 21, a w 1942 roku do zbiorów ówczesnej Staatsbibliothek Warschau trafił autograf 24 Preludiów op. 28, w czasie wojny przekazany na wystawę chopinowską w Krakowie, szczęśliwie odnaleziony w 1947 roku na Dolnym Śląsku powrócił do zbiorów Biblioteki Narodowej
rękopisy dawne, m.in. karta z zapisem notacji tabulaturowej z ok. 1430 roku z Wrocławia; najstarszy zapis organowy przed 1528 rokiem wykonany na desce wyjętej z oprawy XVI-wiecznego graduału augustiańskiego; tabulatury organowe i lutniowe z XVII wieku, zbiory motetów łacińskich i pieśni niemieckich z początku XVII wieku, odpisy kompozycji z przełomu XVIII i XIX w. pochodzące ze zbioru Schaffgotschów z Cieplic i in.
zbiór autografów oper oraz utworów kameralnych religijnych i świeckich Józefa Elsnera, należących w XIX wieku do Biblioteki Muzycznej Teatrów Miasta Warszawy
autografy kompozytorów polskich XIX i XX wieku, m.in. Stanisława Moniuszki, Juliusza Zarębskiego, Władysława Żeleńskiego, Karola Szymanowskiego, Kazimierza Sikorskiego, Kazimierza Wiłkomirskiego, Zygmunta Mycielskiego, Stefana Kisielewskiego, Piotra Perkowskiego, Romana Palestra, Witolda Lutosławskiego
spuścizny kompozytorskie przełomu XIX i XX wieku i epoki współczesnej, m.in.: Witolda Friemanna, Feliksa Rybickiego, Aleksandra Wielhorskiego, Bolesława Szabelskiego, Grażyny Bacewicz, Kazimierza Serockiego, Wojciecha Łukaszewskiego, Tadeusza Paciorkiewicza
zbiór rękopisów z ilustracjami muzycznymi do sztuk teatralnych z okresu 1913-1956, przekazany w darze przez Teatr Polski w Warszawie w 1979 roku z autografami Henryka Opieńskiego, Ludomira Różyckiego, Ludomira Michała Rogowskiego, Leona Schillera, Jana Maklakiewicza, Tadeusza Szeligowskiego
autografy kompozytorów przełomu XX i XXI wieku: Krzysztofa Pendereckiego, Norberta Mateusza Kuźnika, Bernadetty Matuszczak, Marty Ptaszyńskiej, Romualda Twardowskiego, Pawła Łukaszewskiego, Zbigniewa Cwojdzińskiego
spuścizna po wybitnym dyrygencie, Witoldzie Rowickim, dyrektorze Filharmonii Narodowej

Stare druki muzyczne

Do najstarszych druków muzycznych w zbiorach Biblioteki Narodowej należą:
głównie utwory kompozytorów obcych w wydaniach włoskich i niemieckich z XVI-XVIII wieku, wśród nich nieliczne polonika m.in.: V. Hausmanna Venusgarten ... Polnische Tänze. Norymberga 1602, Feliksa Janiewicza Six Trios pour deux violons et basse. Paryż ok. 1790, pierwsze wydanie Two polonaises and a Waltz, composed for the Patriotic Army of Poland. Londyn ok. 1794. Domniemanym kompozytorem tych utworów był Tadeusz Kościuszko.

Cenną grupę proweniencyjną wśród starych druków XVI i XVII w. stanowią klocki (126 woluminów) pochodzące z dawnej biblioteki legnickiej księcia Rudolfa Bibliotheca Rudolphina. Są to księgi głosowe, w większości dekomplety, zawierające sto kilkadziesiąt utworów takich kompozytorów jak Johannes Christoph Demantius, Hans Leo Hassler, Valentin Haussmann, Orlando di Lasso, Luca Marenzio, Giovanni Pierluigi da Palestrina i in.; niektóre z nich uzupełniają dekomplety zachowane w Bibliotece Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Legnicy, Bibliotece Uniwersyteckiej KUL w Lublinie i Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu.

Druki muzyczne XIX-XXI wieku

Zbiór, największy w Polsce, obejmuje:

druki muzyczne warszawskich wydawców 1. poł. XIX wieku odbijane techniką miedziorytniczą i litograficzną, Józefa Elsnera, Ignacego Klukowskiego, Andrzeja Brzeziny, Gustawa Sennewalda i in.
okolicznościowe druki z utworami fortepianowymi z okresu powstania listopadowego z ręcznie kolorowanymi litografiami wydawane anonimowo
pierwsze wydania utworów Fryderyka Chopina, Michała Kleofasa Ogińskiego, Feliksa Ignacego Dobrzyńskiego, Marii Szymanowskiej,
pierwsze wydania wileńskie i warszawskie utworów Stanisława Moniuszki
śpiewniki pieśni religijnych i świeckich oraz zbiory tańców
dodatki nutowe do czasopism np. Echa Muzycznego i Teatralnego, Wędrowca
piosenki kabaretowe z lat 1925-1939
druki okupacyjne polskie i polonika, głównie angielskie i amerykańskie z lat 1939-1945
produkcję wydawniczą polskich wydawnictw muzycznych z lat 1918-1939
druki okupacyjne
produkcję wydawniczą polskich wydawnictw muzycznych od 1944 do chwili obecnej
druki muzyczne kompozytorów klasyki światowej
dzieła wszystkie wybranych kompozytorów we współczesnych opracowaniach źródłowych

Historia zbiorów

Katalogi, kartoteki, bazy danych