Wiele głosów esperanckiej lewicy
W ramach SAT oraz poza nim ruch robotniczy esperantystów w okresie międzywojennym rozwijał się w wielu kierunkach. Poszukiwaniom międzynarodowego doświadczenia towarzyszyło dążenie do społecznej emancypacji.
Międzynarodowy ruch spółdzielczy miał własne pismo w esperanto, współredagowane z Warszawy przez Marię Orsetti (1880–1957), czołową postać polskiego ruchu spółdzielni kobiecych. Szczególnie aktywni byli anarchiści, a takie broszury jak Społeczeństwo libertariańskie Georges’a Bastiena wzbudzały szerokie zainteresowanie. Wśród organizacji narodowych własną sekcję w esperanto, widoczną podczas demonstracji i wieców, utrzymywała również Polska Partia Socjalistyczna.
Zaangażowany w wartości pacyfistyczne ruch rozpowszechniał tłumaczenia na język esperanto dzieł Berthy von Suttner (1843–1914) oraz Ericha Marii Remarque’a (1898–1970), dzięki czemu antywojenna literatura trafiała do międzynarodowego grona czytelników.
To zaangażowane środowisko sprzyjało także powstawaniu wyrazistej twórczości intelektualnej w esperanto. Znakomitym przykładem jest publikacja Mijają tysiąclecia Hermanna Häfkera (1873–1939), znanego teoretyka filmu, który współtworzył konstytucję efemerycznej Republiki Rad w Bremie. Został on później deportowany przez nazistów i zmarł w obozie koncentracyjnym Mauthausen.
- Wiec Polskiej Partii Socjalistycznej, Rynek Główny w Krakowie (Koncern „Ilustrowany Kurier Codzienny” – Archiwum Ilustracji), 1 maja 1936; ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, nowa odbitka.
- Magazyn „Ĉielarka Standardo: internacia kooperativa gazeto” [Tęczowy Sztandar: międzynarodowa gazeta spółdzielcza], 1936, ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
- Georges Bastien, La liberecana socio [Społeczeństwo wolnościowe], 1932, ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
- Hermann Häfker, Jarmiloj pasas: universala historio [Mijają tysiąclecia: historia powszechna], 1931, ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.