Triumf Jana Kazimierza
Wilhelm Hondius według Adolfa Boya, Triumf Jana Kazimierza
Wykonany przez znamienitego gdańskiego rytownika Wilhelma Hondiusa, według niezachowanej kompozycji tworzącego również w Gdańsku malarza Adolfa Boya, miedzioryt powstał najpewniej z okazji uroczystości koronacyjnych. Jan Kazimierz Waza został obrany królem polskim 20 listopada 1648 roku, a koronowany w Krakowie 17 stycznia 1649 roku. Wspaniały, imponujący wymiarami sztych jest klasycznym przykładem ryciny propagandowej, świetną realizacją barokowej apoteozy władcy, która – posługując się skomplikowanym zestawem alegorii i symboli – w pompatycznym tonie opiewa cnoty, zasługi i chwalebne czyny monarchy. Odziany w kapę koronacyjną i płaszcz Jan Kazimierz, siedzi „w majestacie” na tronie, w koronie na głowie, z jabłkiem królewskim i berłem w rękach. Towarzyszą mu dwie postacie kobiece – z lewej alegoria Roztropności ze zwierciadłem i wężem, a z prawej Wielkoduszność z mieczem i jarzmem. Wyrastająca spod stóp króla wić laurowa otacza całą grupę. Z chmur otwierających się ponad królewską głową pada na monarchę snop światła, nad którym wśród panopliów widzimy dmącą w róg Famę. Bogate architektoniczne obramienie ustawionego na stopniach monarszego tronu zdobią kolejne dwie, stojące w niszach, postacie: Herkules z maczugą w ręku i dzikiem erymantejskim pod stopą oraz Pallas – Atena z mieczem i tarczą. U dołu kompozycję zamykają kartusz z herbami Polski i Litwy oraz Snopkiem Wazów, panoplia oraz postacie jeńców kozackich. Ten ostatni motyw pozwala łączyć rycinę również ze zwycięską trzydniową bitwą pod Zborowem, którą wojska koronne stoczyły pod wodzą Jana Kazimierza, dając między 15 a 16 sierpnia 1649 roku opór zbuntowanym Kozakom Zaporoskim z Bohdanem Chmielnickim na czele.
Egzemplarz pochodzi ze zbioru graficznego Biblioteki Ordynacji Krasińskich.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Willem (Wilhelm) Hondius after Adolf Boy, Triumph of John II Casimir Vasa
Copperplate by Willem Hondius, a renowned engraver from Gdańsk, based on a lost composition by Adolf Boy, a painter also active in the city. The engraving was most likely made for the coronation festivities: John II Casimir was elected King of Poland on 20 November 1648 and crowned in Kraków on 17 January 1649.
The magnificent, impressively large engraving is a classic example of a propaganda print. It is a perfectly executed Baroque apotheosis of a ruler that draws on a complex set of allegories and symbols to pompously extol the virtues, merits and glorious deeds of the monarch. John II Casimir, dressed in his coronation robe and a coat, sits “in majesty” on the throne, with a crown on his head and holding the royal orb and a sceptre in his hands. He is flanked by two female figures: on the left, an allegory of Prudence with a mirror and a snake, and on the right, Magnanimity with a sword and a yoke. A laurel wreath grows from the ground by the King’s feet, encircling the group. A beam of light falls on the monarch from the clouds above his head, above which we see Fame, blowing a horn among panoplies of weapons.
The rich architectural frame of the monarch’s throne, raised on a stepped pedestal, is decorated with two more figures in niches: Hercules with a club in his hand and the Erimanthian boar under his foot, and Pallas Athena with a sword and shield. At the bottom, the composition is completed with a cartouche showing the coats of arms of Poland and Lithuania, a sheaf of wheat, a panoply of weapons and figures of Cossack prisoners. This last motif also allows the engraving to be linked to the victorious three-day battle of Zboriv, which the Polish-Lithuanian Commonwealth army led by John II Casimir fought between 15 and 16 August 1649, resisting the rebellious Zaporozhian Cossacks led by Bohdan Khmelnytsky.
From the graphic collection of the Krasiński Library.