Wskrzeszenie Piotrowina
Jan Chryzostom Proszowski, Wskrzeszenie Piotrowina
Wykonany tuszem i sepią rysunek jest ilustracją do spisanego około 1230 roku przez Wincentego z Kielczy żywota św. Stanisława ze Szczepanowa (Vita sancti Stanislai episcopi cracoviensis). Opublikowane w związku z procesem kanonizacyjnym biskupa dzieło zawiera opowieść o dokonanym przez niego cudzie. Niedługo po tym, jak Stanisław przejął w 1072 roku zwierzchnictwo nad diecezją krakowską, zakupił od Piotra Strzemieńczyka z Janiszewa (zwanego Piotrowinem) wieś Piotrawin. Krótko po tym rycerz zmarł bezpotomnie. Krewni Piotrowina zarzucili biskupowi bezprawne przywłaszczenie dóbr ziemskich. W roku 1076 sprawa trafiła przed sąd królewski. Biskup Stanisław, nie mogąc przedstawić dokumentów zakupu ani świadków legalnego nabycia wsi, poprosił o trzy dni zwłoki, podczas których modlił się i pościł. Następnie polecił rozkopać grób Piotrowina i nakazał mu wstać z martwych i zaświadczyć o zgodnie z prawem dokonanej transakcji.
Wykonany w 1649 roku rysunek przedstawia kulminacyjny moment cudownego wskrzeszenia Piotrowina. W monumentalnym wnętrzu kościelnym, stojący nad otwartym grobem, biskup poleca powstać umarłemu rycerzowi. Nad wypełniającym kościół tłumem świadków i gapiów unosi się Trójca Święta w obłokach. Z lewej, w ołtarzu, widoczny obraz z Niewiernym Tomaszem nawiązujący do patrocinium pierwszego piotrawińskiego kościoła noszącego wezwanie św. Tomasza Apostoła. Z prawej przed kościołem rozgrywa się scena rozdawania jałmużny.
Działający w Krakowie i mieszkający w Domu pod Baranami przy krakowskim rynku malarz Jan Chryzostom Proszowski był w latach 1624–1625 pisarzem cechowym. Cech malarzy procesował się z nim w latach 1638–1640 o niepłacenie przez niego opłat cechowych. Sprawa skończyła się wystąpieniem artysty w 1640 roku z cechu. Wkrótce potem został jednak nadwornym malarzem króla Jana Kazimierza. Doceniając jego talent, król polecił usługi malarza władzom miejskim Wrocławia w liście datowanym w Poznaniu, dnia 4 maja 1657 roku. W celu doskonalenia swoich umiejętności podróżował Proszowski do Włoch. Występował także jako rzeczoznawca, w roku 1667 badał „dawność” obrazów wyobrażających życie i cuda św. Jana Kantego. Wiadomo o zaledwie kilku pracach Proszowskiego. W 1633 roku zdobił sklepienie kaplicy Królewskiej bielańskiego klasztoru Zakonu Kamedułów. Wykonał także obrazy dla zamku w Suchej. W Szalowej znajduje się cudowny obraz św. Jana Kantego, którego autorstwo przypisuje się Janowi Chryzostomowi.Znamy także kilka rycin wykonanych według jego niezachowanych rysunków. Wskrzeszenie Piotrowina jest jedynym ocalałym rysunkiem Proszowskiego.
Praca pochodzi ze zbiorów Biblioteki Wilanowskiej, do której trafiła około roku 1850.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Jan Chryzostom Proszowski, The Raising of Piotr
Ink and sepia drawing, an illustration from the life of St Stanislaus of Szczepanów (Vita sancti Stanislai episcopi cracoviensis) produced around 1230 by Wincenty of Kielcza. The work, published in connection the canonisation of Bishop Stanislaus, contains a story about a miracle he performed. Shortly after Stanislaus took over the diocese of Kraków in 1072, he bought the village of Piotrawin from the knight Piotr Strzemieńczyk of Janiszew (also known as Piotrowin). Shortly afterwards, Piotr died without issue. His relatives accused the Bishop of unlawfully appropriating their land. In 1076, the case went before the royal court. Bishop Stanislaus, unable to present the purchase documents or witnesses to the legal acquisition of the village, asked for three days’ respite, during which time he prayed and fasted. He then ordered Piotr's grave to be dug up and ordered him to rise from the dead and testify to the legality of the transaction.
The drawing, which dates back to 1649, depicts the culminating moment of the miraculous resurrection of Piotr. In a monumental church interior, Bishop Stanislaus, standing over the open grave, commands the dead knight to rise. Floating above the crowd of witnesses and onlookers that fill the church is the Holy Trinity. On the left, in the altar, an image of Doubting Thomas can be seen, referencing the patrocinium of the first church in Piotrawin dedicated to St Thomas the Apostle. On the right, in front of the church, alms are being distributed to the poor.
The painter Jan Chryzostom Proszowski, who worked in Kraków and lived in the Dom pod Baranami (House of the Rams) on the Main Square, was a member of the guild of writers in the years 1624–25. In 1638-40, the guild of painters sued him for not paying his guild fees. The case ended with the artist leaving the guild in 1640. Soon after, however, he became court painter to King John II Casimir Vasa. Recognising his talent, the King recommended the painter’s services to the municipal authorities of Wrocław in a letter dated 4 May 1657, written in Poznań. At some point, Proszowski travelled to Italy to improve his skills as a painter. He also acted as an expert, in 1667 checking the antiquity of paintings depicting the life and miracles of St John Cantius. Only a few of Proszowski’s works are known today. In 1633, he decorated the ceiling vault of the Royal Chapel of the Camaldolese Monastery in Bielany. He also painted pictures for Czocha Castle in the village of Sucha, Lower Silesia. In Szalowa, there is a wonderful painting of St John Cantius attributed to him. We also know of several engravings made according to drawings of his that have not been preserved. The Raising of Piotr is the only of his drawings to have survived.
From the collection of the Wilanów Library, added around 1850.