Portret Chopina
Teofil Kwiatkowski, Portret Chopina, 1949
Wykonana akwarelą kompozycja przedstawia Fryderyka Chopina siedzącego na skraju łóżka lub kanapy w naturalnej pozie z podwiniętą pod siebie jedną nogą i głową wspartą na lewej dłoni. Swobodny, obszerny strój i marzycielska poza sugerują, że oglądamy kompozytora w domowym zaciszu, może spoglądającego w zamyśleniu przez okno. Mamy do czynienia z dziełem o niezwykle intymnym charakterze, dalekim od oficjalnych reprezentacyjnych portretów sławnych osobistości, wyraźnie wskazującym na szczególną więź łączącą modela i malarza. Powstał zapewne z pamięci, stworzony przez najbliższego przyjaciela kompozytora, Teofila Kwiatkowskiego, malarza osiadłego w Paryżu po upadku powstania listopadowego, zarabiającego na życie rysowaniem portretów i widoków. Rysunek opatrzony został datą śmierci Chopina: 17 października 1849 roku. Artysta był przy łożu konającego przyjaciela wraz Marceliną Czartoryską, Wojciechem Grzymałą, Ludwiką Jędrzejewicz i księdzem Aleksandrem Jełowickim. Postanowił przekazać potomnym ten doniosły moment, uwieczniając ostatnie chwile kompozytora w pięciu obrazach olejnych i wielu akwarelowych portretach pośmiertnych. Starając się zachować w ludzkiej pamięci rysy genialnego przyjaciela, tworzył liczne jego podobizny, obdarowując nimi bliższych i dalszych znajomych.
Rysunek pochodzi z kolekcji hrabiny Michaliny z Dziekońskich Zaleskiej, zamożnej arystokratki, bywałej na paryskich salonach i zaprzyjaźnionej z wieloma znaczącymi osobistościami epoki – od Józefa Ignacego Kraszewskiego po Cypriana Norwida i Chopina. Album, w którym pierwotnie znajdował się rysunek, był jednym z pierwszych nabytków BN,poczynionych jeszcze przed rokiem 1928. Zawierający, oprócz prac Kwiatkowskiego, także rysunki Norwida wolumin niestety nie zachował się – spalony przez Niemców wraz z innymi zbiorami specjalnymi BN w gmachu na Okólniku. Cudem ocalały dwa rysunki.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Teofil Kwiatkowski, Portrait of Fryderyk Chopin
Watercolour painting showing Fryderyk Chopin sitting on the edge of a bed or sofa in a relaxed position, with one leg tucked under him and his head resting on his left hand. The comfortable, loose-fitting clothes and the dreamy pose suggest that we are looking at the composer at home, perhaps gazing thoughtfully out of his window. The depiction is an intimate one, with little in common with the official portraits of famous people. It clearly indicates a special bond between the model and the painter – indeed, it was painted by the composer’s closest friend, Teofil Kwiatkowski, probably from memory.
Teofil Kwiatkowski settled in Paris after the fall of the November Uprising and earned his living drawing portraits and landscapes. The drawing bears the date of Chopin’s death, 17 October 1849, when the artist was at his bedside together with Marcelina Czartoryska, Wojciech Grzymała, Ludwika Jędrzejewicz and Father Aleksander Jełowicki. Kwiatkowski decided to record the momentous event for posterity, immortalising the composer’s last moments in five oil paintings and many posthumous watercolour portraits. In an attempt to preserve the features of his brilliant friend in people’s memories, he gave the numerous portraits of Chopin that he produced as gifts to his friends and acquaintances.
The drawing comes from the collection of Countess Michalina Zaleska (née Dziekońska), a wealthy aristocrat who frequented the salons of Paris and was friends with many prominent personalities of the era, including Józef Ignacy Kraszewski, Cyprian Norwid and Chopin. The album originally containing the drawing was one of the National Library’s first acquisitions, from before 1928 even. Unfortunately the album itself, which contained works by both Kwiatkowski and Norwid, did not survive – it was burned by the Germans along with other special collections of the National Library in the building on Okólnik Street. This and one other drawing miraculously survived.