Liber chamorum
Walerian Nekanda-Trepka, Liber Chamorum
Katalog osób i rodzin, które niesłusznie przypisywały sobie szlachectwo. Autor opracowania, Walerian Nekanda-Trepka, w pierwszej połowie XVII wieku tropił osoby i rodziny, które według niego nieprawnie należały do uprzywilejowanego stanu. Do wysunięcia podejrzenia o plebejskie, to znaczy nieszlacheckie, pochodzenie wystarczyły mu niekiedy plotki czy brak danej rodziny w herbarzu Bartosza Paprockiego. Znacznej części wiadomości nie sposób zweryfikować, gdyż opierają się na przekazie ustnym. Źródła pisane wykorzystywał Nekanda-Trepka dowolnie, naginając informacje do z góry przyjętej tezy. W Bibliotece Narodowej znajduje się autograf opracowania wraz z poprawkami i uzupełnieniami autora. Wbrew dacie na stronie tytułowej dzieło nie zostało ukończone w roku 1626, gdyż zawiera szczegóły aż do roku 1639.
Rękopis od połowy XVIII wieku należał do Biblioteki Załuskich, czyli Biblioteki Rzeczypospolitej, poprzedniczki Biblioteki Narodowej. Po III rozbiorze zagrabiony wraz z innymi zbiorami Biblioteki przez Rosję, został zwrócony Polsce na mocy traktatu ryskiego z roku 1921. Pod koniec okupacji niemieckiej wywieziono go z Warszawy, do BN wrócił po II wojnie światowej.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Walerian Nekanda-Trepka, Liber Chamorum
Liber chamorum, also known as Liber generationis plebeanorum, is a 17th century catalogue of individuals and families falsely claiming to be nobles. Its author, Walerian Nekanda-Trepka, tracked down individuals and families whose membership of this class was, in his opinion, illegitimate. Sometimes he suspected they had plebeian, i.e. non-noble origins merely on the basis of gossip or the absence of a given family in Bartosz Paprocki’s register of coats of arms. Much of the information cannot be verified as it is based on oral tradition. Nekanda-Trepka uses written sources at will, bending information to suit his preconceived ideas.
This autograph copy with the author’s own corrections and additions is part of the National Library’s of Poland collection. Contrary to the date appearing on the title page, the work was not comple ted in 1626; it contains details up to 1639. In the mid-18th century the manuscript belonged to the Załuski Library (Library of the Republic), the predecessor of the National Library of Poland. It was taken to St Petersburg after the Third Partition of Poland and returned after the 1921 Treaty of Riga. During the German occupation it was sent out of Warsaw, only returning to the National Library after the end of the War.