Pamiętniki
Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki
Barwny opis życia w burzliwym, pełnym wojen XVII wieku. Jan Chryzostom Pasek uczył się w kolegium jezuickim, nie ukończył go jednak, gdyż zaciągnął się do wojska. Na wojnie spędził wiele lat, służył m.in. pod sławnym Stefanem Czarnieckim. W dojrzałych latach osiadł w swoim majątku, gdzie oddał się gospodarowaniu i wspominaniu dawnych przygód.
Na kartach pamiętnika wracał nie tylko do wydarzeń na polach bitew. Przed czytelnikami chwalił się na przykład oswojoną wydrą, którą nazywał „Robakiem”. Na polecenie znosiła mu ryby, spała z nim w łóżku, strzegła go jak pies. W pamiętniku znajduje się na przykład opis umiejętności zwierzęcia prezentowanych przed posłem królewskim. Wydra stała się z czasem tak sławna, że król Jan III Sobieski poprosił, żeby mu ją darować. Rękopis ze zbiorów Biblioteki Narodowej to jedyny wczesny odpis utworu, pochodzący z I połowy XVIII wieku, zagrabiony do Petersburga po powstaniu listopadowym. Do Polski wrócił w okresie międzywojennym na mocy traktatu ryskiego z roku 1921. Okupację niemiecką przetrwał bezpiecznie w pracowni konserwatorskiej. W 1944 roku został wywieziony z Warszawy do austriackiego zamku Fischhorn, skąd wrócił w roku 1946.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Jan Chryzostom Pasek, Memoirs
A colourful description of life in the tur - bulent, war-filled 17th century. Jan Chryzostom Pasek studied at a Jesuit college but did not graduate, enlisting instead in the army. He spent many years at war, serving under the famous Stefan Czarniecki, among others. In his later years he settled down on his estate, where he devoted himself to farming and reminiscing about his past adventures. In fact, his memoirs cover more than events on the battlefield. For exam - ple, he boasts about his pet otter, Robak (“worm”). She would fetch him fish, sleep in his bed with him and guard him like a dog. In the memoir there is a description of the animal’s skills as demonstrated to the royal envoy. Robak became so famous that King John III Sobieski asked that she be given to him.
The manuscript in the collection of the National Library of Poland is the only surviving early copy of the work, dating from the first half of the 18th century. It was taken to St Petersburg after the November Uprising, returning to Poland in the interwar period under the 1921 Treaty of Riga. It survived the German occupation safely in a conservation workshop. In 1944 it was taken from Warsaw to the Austrian castle of Fischhorn, from where it returned in 1946.