Kazania świętokrzyskie
Kazania świętokrzyskie
Najstarszy zabytek literackiej polszczyzny: sześć kościelnych kazań zapisanych w pierwszej połowie XIV wieku. Tekst kazań, pisany dwujęzycznie: po polsku i po łacinie, świadczy o wysokim poziomie rozwoju języka polskiego i jego literackiej dojrzałości.
Kazania zostały odnalezione przez prof. Aleksandra Brücknera w 1890 roku podczas badania jednego z łacińskich rękopisów zagrabionych przez Rosjan do Petersburga. Okazało się, że paski pergaminowe użyte jako makulatura do wzmocnienia księgi zawierały tekst polski.
Z uwagi na to, że rękopis, z którego wyjęto paski, pochodził z benedyktyńskiego opactwa na Świętym Krzyżu – kazania nazwano świętokrzyskimi. Księga padła ofiarą rosyjskiej grabieży po powstaniu listopadowym i wywieziono ją do Petersburga. Po odkryciu kazań przez Brücknera, paski wyjęto i umieszczono między szklanymi taflami. Kazania oraz księga, z której je wyjęto, wróciły do Polski po traktacie ryskim z roku 1921. Przed wybuchem II wojny światowej Biblioteka Narodowa ewakuowała paski z kazaniami do Kanady, skąd powróciły w roku 1959. Rękopis, w którym je znaleziono, został spalony przez Niemców po powstaniu warszawskim.
Kazania świętokrzyskie zostały ponownie odczytane i wydane drukiem w 2009 roku. Tekst ten zinterpretował Zbigniew Zapasiewicz.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Holy Cross Sermons
The oldest surviving prose text in literary Polish, comprising six sermons recorded in the first half of the 14th century. The text of the sermons, written bilingually in Polish and Latin, testifies to the high level of development of the Polish language and its literary maturity.
The sermons were found by Professor Aleksander Brückner in 1890 while examining one of the Latin manuscripts seized by the Russians and taken to St Petersburg. He found the text on a number of parchment strips used as scrap paper to reinforce the binding of the manuscript. Because the manuscript from which the strips were removed originally came from the Benedictine library at the Holy Cross Abbey on Łysa Góra, the sermons became known as the Holy Cross Sermons. The book fell victim to Russian looting after the November Uprising (1831) and was taken to St Petersburg. After Brückner discovered the sermons, the strips of parchment were removed and placed between glass sheets. The sermons and the book from which they were removed returned to Poland after the 1921 Treaty of Riga. Before the outbreak of World War II the National Library of Poland sent the parchment strips to Canada, from where they returned in 1959. The book in which they were found was burnt by the Germans following the Warsaw Uprising.
A new, full edition of the Holy Cross Sermons by Zbigniew Zapasiewicz was published in 2009.