Sejm w Wiślicy
Franciszek Smuglewicz, Sejm w Wiślicy
Wykonany przed rokiem 1807 rysunek tuszem autorstwa Franciszka Smuglewicza przedstawia Kazimierza Wielkiego podczas sejmu w Wiślicy. Król siedzi na tronie ustawionym na wielostopniowym postumencie, wyraźnie górując nad tłumem zebranej szlachty i rycerstwa. Wskazuje na księgę statutów, zawierającą nowo ustanowione zasady, i ogłasza obowiązujące powszechnie prawa. Przy królu stoi dwóch wielmożów. W tle widać kryte strzechą chaty i królewski namiot. Z prawej – przesłonięta drzewami wiślicka kolegiata, którą Kazimierz Wielki ufundował w roku 1350.
Statuty wiślickie były jednymi z pierwszych w Polsce regulacji prawnych wprowadzających prymat stanowionego prawa państwowego nad prawem zwyczajowym. Jan Długosz w swoich Rocznikach napisał: „Król polski Kazimierz chciał położyć kres godnym potępienia ciężkim nadużyciom, w postaci różnego rodzaju oszczerstw i krzywd, wskutek których całe Królestwo Polskie za wszystkich jego poprzedników, królów i książąt – wiedział o tym – cierpiało bardzo dotkliwy ucisk przy wymierzaniu sprawiedliwości i rozstrzyganiu sporów i wszelkiego rodzaju nieporozumień z tego mianowicie powodu, że sądy ziemskie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego wyrokowały nie na mocy pisanych spraw czy statutów, ale kierowały się osobistymi odczuciami sądzących i przewodniczących sądom, ulegających często namiętnościom, sympatiom i przekupstwu. Pragnął zatem wprowadzić porządek w całym Królestwie przez jednakowe i sprawiedliwe prawa...”.
Prezentowana praca należy do rozpoczętego około 1786 roku cyklu rysunków „Obrazy historii polskiej w stu rycinach”, które miały ilustrować Historię narodu polskiego Adama Naruszewicza. Projekt nigdy jednak nie został zrealizowany.
Franciszek Smuglewicz uznawany jest za najwybitniejszego polskiego malarza i rysownika epoki stanisławowskiej. Uczeń Szymona Czechowicza, kształcił się także w Rzymie. Działał w Warszawie oraz Wilnie, dając początek dwóm dużym środowiskom malarskim. W pierwszym z wymienionych miast założył szkołę malarską, a w drugim stanął na czele utworzonej w 1797 roku Katedry Rysunku i Malarstwa na tamtejszym uniwersytecie. Znacząco przysłużył się badaniom nad sztuką, rysując zabytki z wykopalisk prowadzonych wokół Rzymu. Udokumentował w ten sposób stan zachowania ruin pałacu Nerona (tzw. Domus Aurea) oraz malowane groby etruskie z Tarkwinii.
Rysunek pozyskany do zbiorów Biblioteki Wilanowskiej za czasów Augusta Potockiego nosi pieczątkę: „Ze zbiorów Aleksandra z Jurgan”. Pseudonimem tym sygnował swą kolekcję Wojciech Fusiecki, znany krakowski działacz społeczny, księgarz i wydawca.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Franciszek Smuglewicz, The Sejm in Wiślica
Ink drawing by Franciszek Smuglewicz from before 1807, showing Casimir the Great at the Sejm in Wiślica. The King is sitting on a throne positioned on a large pedestal with many steps, towering over the crowd of nobility and knights that has gathered for the meeting. He is holding in his hand the book of statutes containing the newly established rules, proclaiming them to be universally applicable laws. Two noblemen stand by the King. In the background, there are thatched huts and the royal tent. On the right, partly obscured by trees, stands the collegiate church of Wiślica, founded by Casimir the Great in 1350.
The Statutes of Wiślica were among the first legal regulations in Poland to introduce the primacy of statutory law over customary law. Jan Długosz wrote in his Annals: “The Polish King Kazimierz wanted to put an end to the reprehensible abuses in the form of various slanders and wrongs, as a result of which the entire Kingdom of Poland, as he knew, suffereda most severe oppression in the administration of justice and the settlement of disputes and misunderstandings of all kinds, for the very reason that the district courts, after examiningevidence, did not pass judgement on the basis of written cases or statutes but were guided by the personal feelings of the magistrates and presiding judges, who were often subject to personal passions, sympathies or bribery. He therefore wished to bring order to the entire Kingdom by means of equal and just laws...”.
The work belongs to a series of drawings entitled “Obrazy historii polskiej w stu rycinach”(Pictures of Polish History in One Hundred Engravings), which were started around 1786 and intended to illustrate Adam Naruszewicz's History of the Polish Nation. However, the project was never realised.
Franciszek Smuglewicz is considered the most outstanding Polish painter and illustrator of the Stanislavian period (1764–1895). A student of Szymon Czechowicz, he also studied in Rome. He worked in Warsaw and Vilnius, creating to two large centres of painting: In Warsaw he founded a painting school, while in Vilnius he became the head of the Department of Drawing and Painting established in 1797 at the local university. He made significant contributions to artistic research by sketching monuments from excavations around Rome, documenting the state of preservation of the ruins of Nero's palace (the Domus Aurea) and painting Etruscan tombs from Tarquinia.
Acquired for the collection of the Wilanów Library during the time of August Potocki. The drawing bears a stamp that reads “From the collection of Aleksander from Jurgan” – a pseudonym used by Wojciech Fusiecki, a well-known Kraków social activist, bookseller and publisher, to sign items in his collection.