Statut litewski pierwszy
Statut Litewski Pierwszy
Pierwsza z serii trzech XVI-wiecznych kodyfikacji prawa Wielkiego Księstwa Litewskiego. Obejmowała prawo cywilne i karne, a także regulowała procedury sądowe. Łączyła zwyczaje i dawne przywileje z elementami prawa rzymskiego, magdeburskiego i polskiego. Opracowano ją w 1522 roku, a poprawiono, uzupełniono i zatwierdzono na sejmie wileńskim 1528/1529 roku.
Współtwórcą Statutu był wojewoda wileński i kanclerz Olbracht Gasztołd, najpotężniejszy możnowładca ówczesnej Litwy. Do niego należał też prezentowany czystopis tego pomnika prawodawstwa, o czym świadczy superekslibris z jego herbem na skórzanej oprawie. Kodyfikację spisano w języku zachodnioruskim, urzędowym języku Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jedyną ozdobą rękopisu są rubrowane, czyli wyróżnione czerwonym atramentem, inicjały i tytuły rozdziałów.
Rękopis należał do Biblioteki Ordynacji Zamojskiej. W czasie II wojny światowej wywieziony został z Warszawy do Goerbitsch w roku 1944. Stamtąd Rosjanie przewieźli go do Moskwy. Po zwrocie kodeksu do Polski w 1947 roku trafił wraz z innymi zbiorami BOZ do Biblioteki Narodowej. Obecnie BOZ jest własnością BN.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
First Statute Of Lithuania
The first of the three 16th-century codifications of the law of the Grand Duchy of Lithuania, covering civil law, criminal law and regulated court procedures. It combines customs and ancient privileges with elements of Roman Law, the Magdeburg Rights and Polish law. It was drafted in 1522 and revised, supplemented and approved by the Sejm of Vilnius in 1528/1529.
Co-author of the Statute was Albertas Goštautas, Voivode of Vilnius and Grand Chancellor, the most powerful magnate in Lithuania at the time. The showcased fair copy also belonged to him, as evidenced by his armorial stamp on the leather binding. The work is written in Western Ruthenian, the official language of the Grand Duchy of Lithuania. The manuscript’s only embellishments are the initials and titles of chapters highlighted by means of rubrication, i.e. the use of red ink.
The manuscript belonged to the library of the Zamoyski family fee tail. In 1944, during World War II, it was sent from Warsaw to Goerbitsch. From there, the Russians transported it to Moscow. After its return to Poland in 1947 it found its way, along with other items from the library of the Zamoyski family fee tail, to the National Library of Poland.