Statuty Kazimierza Wielkiego
Statuty Kazimierza Wielkiego
Zbiór ustaw króla reformatora i najwybitniejszego prawodawcy średniowiecznej Polski. Ustawy wydane przez Kazimierza Wielkiego wyznaczają początek regulowania życia społecznego i politycznego poprzez przepisy prawa pisanego, a nie tylko przez przekazywane ustnie prawo zwyczajowe. Z powodu odrębności między świeżo zjednoczonymi po rozbiciu dzielnicowym częściami Królestwa władca w latach 1357–1362 wydał najpierw statut dla Wielkopolski, a następnie dla Małopolski.
Spisanie prawa miało wymiar nie tylko polityczny, przyczyniając się do modernizacji i centralizacji monarchii, ale także stanowiło ułatwienie dla wszystkich osób, które miały do czynienia z sądownictwem. Statuty były źródłem obowiązującego prawa w Polsce aż do końca Pierwszej Rzeczypospolitej. Przykładem zainteresowania ich treścią jest tłumaczenie na język polski z początku XVI wieku z tzw. Kodeksu Dzikowskiego, wykonanego na zlecenie nieznanego możnowładcy. Tekst spisano na pergaminie i opatrzono ozdobnymi inicjałami oraz motywami roślinnymi na marginesach.
Rękopis pochodzi z kolekcji Tarnowskich na zamku w Dzikowie (Tarnobrzeg). Przetrwał dotkliwe zniszczenia biblioteki zamkowej w pożarze w 1927 roku oraz czas II wojny światowej. Biblioteka Narodowa zakupiła dzikowski zbiór rękopisów w roku 2020.
Zobacz obiekt online w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Statutes Of Casimir The Great
A collection of laws issued by Casimir II the Great, the reformer king and most eminent lawmaker of medieval Poland. These laws marked the beginning of the regulation of social and political life through written legislation, rather than by customary law passed on orally. Because of the distinctive nature of the different parts of the newly-united kingdom following its previous division into different areas, between 1357 and 1362 the King first issued statutes for Greater Poland and then for Lesser Poland. This written codification of the laws was not only importantly politically, contri buting to the modernisation and centralisation of the monarchy, it also made it easier for anyone who had dealings with the judiciary. The Statutes remained the source of binding law in Poland right up until the end of the First Republic. One of their many interesting parts is the early 16th century Polish translation of the “Dzików Codex”, commissioned by an unknown magnate. The text was written on parchment and illuminated with decorative initials and floral motifs in the margins.
This manuscript comes from the Count Tarnowski collection in Dzików Castle in Tarnobrzeg, Poland. It survived the severe damage caused to the castle library by a fire in December 1927 and later during the Second World War. The National Library of Poland purchased the manuscript collection from Dzików in 2020.