Jan Brzechwa - Aktualności - Biblioteka Narodowa

EN

Jan Brzechwa

W sobotę mija 50. rocznica śmierci Jana Brzechwy. Poeta i tłumacz, autor niezrównanych wierszy dla dzieci, takich jak: Tańcowała igła z nitką, Kaczka-dziwaczka, Pytalski, Leń, Siedmiomilowe buty, zmarł 2 lipca 1966 r. w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Większość leksykonów podaje, że urodził się 15 sierpnia 1900 roku w Żmerynce na Podolu jako Jan Wiktor Lesman, jednak kilka lat temu dyrektor Muzeum Literatury w Warszawie Janusz Odrowąż-Pieniążek ustalił, że przyszedł na świat dwa lata wcześniej. Studiował na uniwersytetach w Kazaniu i w Warszawie.

Jako poeta zadebiutował w roku 1915 pod pseudonimem Brzechwa, który wymyślił mu stryjeczny brat Bolesław Leśmian. Swoje utwory satyryczne, pisane dla kabaretów warszawskich podpisywał innymi pseudonimami, takimi jak: Szer-Szeń oraz Inspicjent Brzeszczot, zaś pod pseudonimem Stanisław Rudawa publikował w „Skamandrze” i „Wiadomościach Literackich”. W roku 1918 był jednym ze współzałożycieli Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych ZAiKS. Po studiach prawniczych pracował jako adwokat oraz radca prawny ZAiKSu. Specjalizował się w prawie autorskim. Był między innymi adwokatem Zenona Przesmyckiego-Miriama.

Jeszcze przed wojną opublikował zbiory wierszy: Oblicza zmyślone, Talizmany, Trzeci krąg oraz Piołun i obłok, ponadto liczne utwory pisane dla kabaretu i rewii. W 1938 ogłosił zbiór wierszy o Józefie Piłsudskim Imię wielkości oraz pierwszą z książek dla dzieci Tańcowała igła z nitką. W tym samym roku krytyk literacki Karol Wiktor Zawodziński na łamach „Przeglądu Współczesnego” określił go mianem „najśpiewniejszego poety”.

Okupację hitlerowską przeżył w Warszawie, pracował jako ogrodnik na Służewcu. Po wojnie podjął pracę w wydawnictwie „Czytelnik”, a także w Teatrze Syrena, działał w ZAIKS-ie oraz w PEN Clubie, był też członkiem rzeczywistym Międzynarodowej Komisji Prawa Autorskiego oraz konsultantem UNESCO. Współpracował z Polskim i Radiem i Telewizją, na łamach „Ekspresu Wieczornego” i „Przyjaciółki” publikował felietony z cyklu: „Z piątku na niedzielę” oraz „Obserwatorium bywalca”.

Po wojnie ogłosił, cieszące się wielkim powodzeniem, dwa cykle powieści dla młodych czytelników: Akademia pana Kleksa, Podróże pana Kleksa oraz Tryumf Pana Kleksa, a także: Pan Soczewka w puszczy, Pan Soczewka na księżycuPan Soczewka na dnie oceanu, ponadto następne tomy wierszy dla dzieci, m.in. Pchłę Szachrajkę, Ptasie plotki, Na wyspach Bergamutach, Szelmostwa lisa Witalisa, ale także zbiory wierszy satyrycznych Palcem w bucie czy Cięte bańki i jeszcze zbiory wierszy społecznych oraz politycznych Pokój zwycięży oraz Strofy o planie sześcioletnim. Jest też autorem specjalistycznych rozpraw prawniczych, takich jak Konwencja Berneńska i jej dzieje. Pozostawił po sobie również przekłady poematów Puszkina, wierszy Jesienina i Majakowskiego, opowiadań Czechowa, powieści Erenburga.

W zbiorach Biblioteki Narodowej znajdują się rękopisy wielu wierszy Jana Brzechwy, zarówno dla dzieci, jak i dorosłych, ponadto rękopisy szopek politycznych i noworocznych, pisanych wspólnie z Antonim Marianowiczem i Januszem Minkiewiczem, wreszcie listy i pocztówki do pierwszej żony Marii Lesman z Sunderlandów, do siostry Haliny i jej męża Stanisława Koreckiego w większości wysyłane z podróży zagranicznych, z Buenos Aires, Montevideo, Dubrownika, Mariańskich Łaźni, Moskwy, Jałty i Aleksandrii, ale także z Sopotu i Ustronia Morskiego. Ponadto listy do Zofii Nałkowskiej, Ireny Szymańskiej, Danuty Cirlić-Straszyńskiej oraz do Mariana Pankowskiego.

UDOSTĘPNIJ:

Aktualności

Bezpłatne 2-letnie studia bibliotekarskie. Rekrutacja do 11 września

czytaj więcej o Bezpłatne 2-letnie studia bibliotekarskie. Rekrutacja do 11 września

Zastosowanie Deskryptorów Biblioteki Narodowej w katalogowaniu publikacji z zakresu prawa

czytaj więcej o Zastosowanie Deskryptorów Biblioteki Narodowej w katalogowaniu publikacji z zakresu prawa

Zastosowanie Deskryptorów Biblioteki Narodowej w katalogowaniu publikacji z historii sztuki

czytaj więcej o Zastosowanie Deskryptorów Biblioteki Narodowej w katalogowaniu publikacji z historii sztuki