Ewa Potrzebnicka żegna się z pracą zawodową i przechodzi na emeryturę
Z dniem 31 marca 2026 roku pracę w Bibliotece Narodowej zakończyła Ewa Potrzebnicka, pełnomocnik Dyrektora Biblioteki Narodowej do spraw Narodowego Zasobu Bibliotecznego.
Na zaproszenie dyrektora Biblioteki Narodowej dr. Tomasza Makowskiego w uroczystości pożegnalnej, która odbyła się we wtorek, 31 marca 2026 roku, w Sali Kariatyd Pałacu Rzeczypospolitej, udział wzięli dyrekcja i pracownicy Biblioteki Narodowej oraz zaproszeni goście: z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dyrektor Departamentu Mecenatu Państwa Mateusz Adamkowski i zastępca dyrektora Departamentu Dziedzictwa Kulturowego Elżbieta Rogowska, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej prof. Remigiusz Sapa, dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie dr Krzysztof Nierzwicki, przewodnicząca Konferencji Dyrektorów Bibliotek Akademickich Szkół Polskich Danuta Szewczyk-Kłos, dyrektor Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu Katarzyna Kamińska, dyrektor Biblioteki Kórnickiej PAN prof. Magdalena Biniaś-Szkopek, zastępczyni dyrektora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu Dorota Sidorowicz-Mulak, wiceprzewodnicząca Rady Naukowej Biblioteki Narodowej prof. Elżbieta Zybert, członkowie Rady do spraw Narodowego Zasobu Bibliotecznego, dyrektorzy bibliotek, przedstawiciele środowiska konserwatorskiego oraz członkowie rodziny.
Ewa Potrzebnicka zapisała się w historii Narodowej Książnicy jako ceniona pracowniczka, wyróżniająca się ogromnym doświadczeniem i wiedzą. Realizowała działania w obszarze ochrony i konserwacji 11 mln jednostek zbiorów Biblioteki Narodowej, zwłaszcza 5 milionów egzemplarzy szczególnie chronionych obiektów, należących do narodowego zasobu bibliotecznego. Angażowała się w wiele projektów, udzielała na forum bibliotecznym i konserwatorskim, wspierała inne instytucje oraz dzieliła się dobrymi praktykami.
Jak podkreślił w swoim wystąpieniu dyrektor Biblioteki Narodowej i przewodniczący Rady ds. Narodowego Zasobu Bibliotecznego dr Tomasz Makowski, Ewa Potrzebnicka ma na swoim koncie liczne sukcesy z czasów kierowania Działem Ochrony i Konserwacji BN oraz pełnienia funkcji zastępcy dyrektora. Do nich należ zaliczyć zmianę doktryny w zakresie profilaktyki konserwatorskiej, procedury dotyczącej przechowywania zbiorów, nadzoru nad Wieloletnim Programem Rządowym Kwaśny Papier, pierwsze prac nad digitalizacją w BN.
Raz jeszcze dyrekcja i pracownicy Biblioteki Narodowej składają Pani Ewie Potrzebnickiej wyrazy uznania i szacunku za dokonania na rzecz Biblioteki Narodowej, dziękując za wkład w zabezpieczanie zbiorów centralnej biblioteki państwa oraz za przekazywanie kilku pokoleniom najlepszych praktyk konserwatorskich.
Ewa Potrzebnicka jest absolwentką kierunku Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pracę w Bibliotece Narodowej w Warszawie rozpoczęła w marcu 1987 roku w Pracowni Konserwacji Książki. Od 1990 roku, jako kierownik Sekcji Dokumentacji Konserwatorskiej, organizowała system prowadzenia dokumentacji konserwatorskiej według wytycznych Ośrodka Dokumentacji Zabytków.
Od września 2002 roku pełniła funkcję Kierownika Działu Ochrony i Konserwacji Zbiorów Bibliotecznych. W tym samym roku stworzyła, a następnie przez 20 lat prowadziła, działający w Narodowej Książnicy, Punkt Informacyjny Błękitnej Tarczy w Warszawie, który popularyzował wiedzę z zakresu profilaktyki konserwatorskiej, zabezpieczania zbiorów na wypadek katastrof i zajmował się udzielaniem porad oraz pomocy w sytuacjach kryzysowych głównie placówkom bibliotecznym z terenu Warszawy i Mazowsza.
W 2004 roku w Dziale Ochrony i Konserwacji Zbiorów Bibliotecznych BN Ewa Potrzebnicka rozpoczęła tworzenie struktury organizacyjnej oraz podstaw działania dla nowego procesu konserwacji zbiorów pochodzących z XIX i XX wieku, wyprodukowanych na tzw. kwaśnym papierze. Odkwaszanie jest jedyną metodą konserwacji hamującą naturalny i stale zachodzący w zbiorach proces degradacji papieru maszynowego produkowanego ze ścierem drzewnym. Nowatorstwo wprowadzonej metody polega na zastosowaniu odkwaszania w skali masowej, przeprowadzanego w nowoczesnych urządzeniach i instalacjach sterowanych komputerowo. W 2006 roku udostępniono w BN usługę odkwaszania, z której stale korzysta wiele, nie tylko warszawskich, instytucji.
W maju 2006 roku Ewa Potrzebnicka została powołana na stanowisko zastępcy dyrektora Biblioteki Narodowej ds. ochrony i udostępniania zbiorów. Już w 2004 roku uruchomiła digitalizację zbiorów bibliotecznych, która zapoczątkowała tworzenie zasobów cyfrowych Biblioteki Narodowej. W tym samym roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego powierzył jej funkcję Pełnomocnika Ministra do spraw Wieloletniego Programu Rządowego na lata 2000–2008 pod nazwą „Kwaśny papier. Ratowanie w skali masowej zagrożonych polskich zasobów bibliotecznych i archiwalnych”.
Ważnym zadaniem w działaniach konserwatorskich Ewy Potrzebnickiej w 2009 roku było nadzorowanie wykonania specyfikacji, ekspertyz konserwatorskich, konserwacji, digitalizacji, zabezpieczenia i zwrotu zabytków będących własnością warszawskiego Klasztoru Sióstr Wizytek. Zabiegom pełnej konserwacji poddano wtedy 66 cennych, unikatowych obiektów, a konserwacji zachowawczej – 18 obiektów. Wyniki realizacji tego projektu zaprezentowano na efektownie zaaranżowanej wystawie w Pałacu Rzeczypospolitej.
Od 2012 do 2024 roku była członkiem Rady do spraw Narodowego Zasobu Bibliotecznego, powoływanej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Była też konsultantem Krajowej Rady Bibliotecznej. Od 2008 roku pełniła funkcję przewodniczącej komitetu redakcyjnego „Notesu Konserwatorskiego” – jedynego w Polsce pisma w całości poświęconego problematyce ochrony i konserwacji zbiorów bibliotecznych, wydawanego przez Bibliotekę Narodową od 1998 roku. W listopadzie 2015 roku objęła stanowisko Pełnomocnika Dyrektora Biblioteki Narodowej ds. Narodowego Zasobu Bibliotecznego, nadal nadzorując pracę Instytutu Konserwacji Zbiorów Bibliotecznych i Zakładu Magazynów Bibliotecznych. Po przejściu na emeryturę, od 2019 do 2026 roku pozostawała na stanowisku Pełnomocnika Dyrektora Biblioteki Narodowej ds. Narodowego Zasobu Bibliotecznego. W okresie od 2009 do 2013 roku Ewa Potrzebnicka pełniła funkcję Przewodniczącej Komisji Ochrony i Konserwacji Zbiorów przy Zarządzie Głównym Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.
Jest autorką wielu artykułów, referatów i prezentacji na temat ochrony i konserwacji materiałów bibliotecznych, a także organizatorką cyklicznych konferencji poświęconych ochronie zbiorów bibliotecznych, m.in. podczas „Targów Dziedzictwo”, z okazji Dnia Ochrony Zabytków, w ramach Spotkań Konserwatorskich „Sztuka Konserwacji.
Odznaczona między innymi Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Odznaką Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Odznaką Honorową Zasłużonego dla Warszawy.