Nowa opowieść o czytaniu, czyli współpraca, która przynosi efekty: koalicja „Czytająca Polska” spotkała się po raz dziesiąty - Aktualności - Biblioteka Narodowa

„Czytająca Polska” to nieformalna koalicja osób, instytucji, organizacji pozarządowych i firm, które łączy świadomość, że przyszłość Polski zależy od czytania. Koalicja powstała na kilka miesięcy przed pandemią i podkreśla, że jej marzeniem jest stworzenie warunków do pełnego rozwoju potencjału każdego dziecka w Polsce. Badania potwierdzają, że prywatna czynność, jaką jest czytanie książek, przekłada się na polepszenie szans życiowych jednostki i – co za tym idzie – olbrzymie korzyści społeczne: zwiększenie liczby obywateli uczestniczących w życiu społecznym i gospodarczym, wzrost potencjału naukowego, ekonomicznego i innowacyjnego kraju – można przeczytać na stronie www.czytajacapolska.pl.

W Łodzi członkowie Koalicji podsumowali efekty swojej wspólnej pracy, i jest to niejednorodny zbiór zaskakujących i innowacyjnych działań. Spotkanie otworzył Marcin Derengowski, wicedyrektor Wydziału Kultury Łodzi – Jest nam ogromnie miło, że po Krakowie, Lublinie, Olsztynie, Poznaniu, Sopocie, Warszawie, Wrocławiu i Zabrzu, „Czytająca Polska” zawitała wreszcie do Łodzi! Mamy duże ambicje w kwestii kultury, reforma bibliotek publicznych w Łodzi to osiągnięcie, z którego jesteśmy bardzo dumni i która pokazuje, że infrastruktura ma wielkie znaczenie – powiedział.

– Cieszę się, że to właśnie Muzeum Książki Artystycznej przypadło goszczenie jubileuszowych warsztatów „Czytającej Polski”. To przedsięwzięcie, które w różnych środowiskach zainteresowanych tematem jest coraz bardziej znane i cenione, bo po prostu zaczynamy widzieć rezultaty prac Koalicji, a przecież wszyscy wiemy, że często rozmowy nie przekładają się na jakiś konkretny efekt – podkreśliła Halina Bernat, Dyrektorka Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi.

Koalicja wypracowała nowy model rozumienia znaczenia czytania na poziomie społecznym, pokazuje w swoich publikacjach, że czytanie to nie narzędzie budowania ludzi kultury, ale potężny i krytyczny czynnik rozwoju cywilizacyjnego w bardzo licznych dziedzinach: od zdrowia, dobrostanu, stabilności psychicznej i emocjonalnej po sprawczość, kompetencje zespołowe, przywódcze i odpornościowe, a na potencjale naukowym, innowacyjnym i gospodarczym kończąc. Koalicja skutecznie buduje zupełnie nową opowieść o czytaniu jako fundamencie i spoiwie naszej cywilizacji.

– „Narracja” to słowo dość nadużywane w ostatnich latach. Ale idea, że to, w jaki sposób opisujemy rzeczywistość, ma wielkie znaczenie, oraz że narracja wpływa na rzeczywistość, jest prawdziwa. Dlatego opowieść o znaczeniu czytania jest bardzo ważna i może zmienić nie tylko nasze rozumienie roli czytania, ale co za tym idzie, wpłynąć na decyzje i inwestycje, tworząc system, w którym więcej dzieci będzie miało szansę na realizację swojego potencjału i swoich marzeń – bo np. ich rodzice usłyszą w czasie pierwszej wizyty szczepiennej, że z niemowlakiem należy bawić się książkami i do nich dużo mówić – podkreśla Maria Deskur, prezeska Fundacji Powszechnego Czytania, która koordynuje prace „Czytającej Polski”.

Zmiana opowieści zaczęła się już przekładać na zmianę sposobu używania czytania jako narzędzia: na poziomie strategii rozwoju w Zabrzu czytanie zostało wpisane jako czynnik rozwoju miasta do oficjalnej strategii (efektem czego czytelnictwem zajmują się tam dziś nie tylko wydział kultury i edukacji ale cały magistrat, włączając przychodnie, żłobki i urząd pracy), województwo warmińsko-mazurskie jako pierwsze w Polsce wprowadziło ogólno-wojewódzki program rozwoju czytelnictwa, w który obok bibliotek, szkół i przedszkoli zostały włączone przychodnie, żłobki oraz biznes. Elementy takich zmian wprowadzane są w najróżniejszych miejscach w Polsce: od Wielkopolski, przez Wrocław, Choszczno, Zamość, Lublin, Szczebrzeszyn po Wisłę czy Kraków.

– Wychodzenie z własnej strefy komfortu to niełatwe, ale szalenie wzmacniające doświadczenie. Budowanie wojewódzkiego programu rozwoju czytelnictwa jest przedsięwzięciem bezprecedensowym. Postawiliśmy sobie za cel wyjście do przychodni, co może brzmi banalnie, ale w rzeczywistości było wielkim wyzwaniem. Bo jako bibliotekarze jesteśmy uczeni katalogowania i wypożyczania książek, nie mamy wykształcenia w sprzedaży idei czytania, to bardzo inna kompetencja. Jesteśmy zachwyceni, że decydowaliśmy się na ten nowy krok, to wyzwanie, ale też potężna motywacja, widzimy pierwsze efekty, współpraca się zacieśnia – powiedziała Adrianna Walendziak, dyrektorka Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie, współtwórczyni pierwszego w Polsce Wojewódzkiego programu rozwoju czytelnictwa.

Prace „Czytającej Polski” zaowocowały powstaniem publikacji eksperckiej „Czytająca szkoła”, która następnie przedstawiona została jako podstawa myślenia do wprowadzania w szkołach kompetencji językowych jako fundamentalnych, zgodnie z wypracowanym przez MEN profilem absolwenta i nową podstawą programową, która wchodzi w życie od 1 września 2026 roku. Co to oznacza konkretnie? Oznacza to, że publikacja „Czytającej Polski” jest dziś jednym z niewielu profesjonalnych źródeł wiedzy i inspiracji dla wszystkich szkół polskich, które od 1 września zobowiązane są do budowania holistycznej strategii wspierania kompetencji językowych (czyli czytania, pisania i rozumienia) – nie tylko na lekcjach języka polskiego, ale na wszystkich zajęciach.

Kolejnym bezprecedensowym efektem prac „Czytającej Polski” jest powstanie bezpłatnego kursu online „Czytam, więc myślę, działam i jestem obywatelem”, który przeprowadza uczestnika od prezentacji badań najróżniejszych dziedzin do praktycznych informacji wokół tego, jak używać czytania jako narzędzia nie tylko na wszystkich przedmiotach w szkole, ale także szerzej. Kurs powstał kilka miesięcy temu, a już pierwsza szkoła wyższa, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, zarekomendowała go wszystkim swoim studentom.

– Im dłużej pracujemy razem, tym mocniej widzimy, że skomplikowanym wyzwaniom żadna pojedyncza organizacja, nawet duża, nie jest w stanie sama stawić czoła. Różnorodność naszych perspektyw jest absolutnie nie do przecenienia. Jesteśmy z bardzo różnych środowisk, z miejscowości o bardzo różnej liczbie mieszkańców, z całej Polski – to sprawia, że widzimy czytelnictwo z perspektywy szkoły, ale i wydawcy, przedszkola, ale i przychodni, małej fundacji, ale i wielkiej instytucji. Wielość perspektyw i otwarta rozmowa sprawiają, że rozwiązania, które proponujemy mają szansę realnie sprawdzić się w tych różnych rzeczywistościach, które reprezentujemy. To szalenie ważne – podkreśliła Agata Saracyn ze Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej, długoletnia członkini koalicji.

O kolejnych planach Koalicja „Czytająca Polska” zdradza na ten moment niewiele, ale wiadomo, że prowadzone są prace nad materiałem skierowanym do biznesu, rozwiązaniami dla opiekunów dzieci 0-3, oraz publikacją ekspercką dla decydentów.

– Uczestniczę w pracach „Czytającej Polski” od samego początku, jest naprawdę imponujące co udaje się nam osiągnąć. Udowodniliśmy sobie wzajemnie jak wielką moc twórczą ma prawdziwa demokracja partycypacyjna, w której każdy ma głos. Tym jest Koalicja „Czytająca Polska” – środowiskiem, w którym słyszymy się i słuchamy wzajemnie, w którym idee powstają dzięki wzajemnej inspiracji, są realnie współtworzone, a nie narzucane – podkreślił Tomasz Makowski, Dyrektor Biblioteki Narodowej, Prezydent Konferencji Dyrektorów Bibliotek Narodowych.

– Koalicja „Czytająca Polska" to świetna inicjatywa, cenna i bardzo potrzebna dlatego cieszę się, że zawitała także do Łodzi, gdzie stawiamy na czytelnictwo, zachęcamy do czytania od najmłodszych lat, organizując różnego rodzaju wydarzenia w placówkach edukacyjnych a także rozwijając Bibliotekę Miejską. Już co czwarty Łodzianin aktywnie korzysta z zasobów Biblioteki a jej filie stały się małymi centrami kultury - podsumowała Małgorzata Moskwa-Wodnicka, wiceprezydent Łodzi.

W pracach Koalicji biorą i brały udział następujące organizacje:

Instytucje: Biblioteka Narodowa, Narodowe Centrum Kultury, Instytut Książki, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Gdyńskie Centrum Kultury, Wrocławski Dom Literatury, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Goyki 3 Art Inkubator; Ośrodek Rozwoju Edukacji, Uniwersytet w Białymstoku, Gdański Dom Literatury, Zamojska Akademia Kultury

Samorządy i organizacje samorządowe: Gdańsk, Lublin, Łódź, Kraków, Strumień, Warszawa, Wrocław, Zabrze, Zakopane, Unia Metropolii Polskich, Rozczytana aglomeracja, Związek Gmin Wiejskich RP, Poznański Zespół Żłobków

Biblioteki: WBP Olsztyn, WBPiCAK w Poznaniu, MBP Zabrze, MBP Wrocław, MBP Choszczno, MBP Dąbrowa Górnicza, MBP Zakopane; MBP Wisła, MBP Radom, MBP Kielce, Biblioteka w Mieścisku

Biznes: Wydawnictwo Mamania, Wydawnictwo Nowa Era, Księgarnia Mamy To, Legimi, Lubimyczytac.pl, Międzynarodowe Targi Poznańskie; Wydawnictwo Agora dla dzieci, Wydawnictwo Poznańskie, Rossmann

Fundacje i stowarzyszenia: Fundacja Powszechnego Czytania, Fundacja CzasDzieci, Fundacja Edico, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Festiwal Stolica Języka Polskiego, Szkoła Edukacji UW i PAFW, Polska Izba Książki, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury; Fundacja Rozwoju Dzieci im Komeńskiego, Fundacja Dom Książki w Poznaniu

Jednostki systemu oświaty: Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis, Psychologia Edukacyjna, Szkoła Podstawowa nr 33 w Katowicach, Liceum Ogólnokształcące nr VII we Wrocławiu.