Najstarszy rękopis Gaude Mater Polonia powrócił do Polski
Dziś, 19 czerwca 2026 roku, w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie odbyła się konferencja prasowa połączona z prezentacją bezcennych dóbr kultury odzyskanych z Niemiec. Podczas wydarzenia zaprezentowano fragment średniowiecznego rękopisu z najstarszym tekstem hymnu Gaude Mater Polonia i pierścień króla Zygmunta I Starego. Ich dzisiejsza prezentacja w Pałacu Rzeczypospolitej miała wymiar symboliczny, ponieważ odbyła się w kontekście 35. rocznicy podpisania polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Zwrot zabytków jest nie tylko efektem działań restytucyjnych, lecz także ważnym gestem pamięci, współpracy i odpowiedzialności za dziedzictwo utracone w wyniku II wojny światowej.
W konferencji wzięli udział: Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego; Miguel Berger, ambasador Republiki Federalnej Niemiec w Polsce; ks. bp dr Szymon Stułkowski, biskup płocki; prof. dr hab. Andrzej Szczerski, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie; dr Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej; Elżbieta Rogowska, wicedyrektorka Departamentu Dziedzictwa Kulturowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego; dr hab. Ewa Letkiewicz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, dr Paweł Figurski z Instytutu Sztuki PAN oraz dr Jacek Kordel z Instytutu Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej.
Ministra kultury i dziedzictwa narodowego podkreśliła: „Spotykamy się dziś w Pałacu Rzeczypospolitej, jednym z najważniejszych skarbców polskiego dziedzictwa. To właśnie tutaj możemy powitać obiekty, które wracają do domu. To są niezwykłe zabytki. To świadkowie naszej historii, fragmenty polskiej pamięci, materialne dowody ciągłości naszej kultury, które mimo wojny i dziesięcioleci rozproszenia przetrwały, by dziś ponownie znaleźć się tam, gdzie ich miejsce. […] Wraca fragment średniowiecznego rękopisu, zawierający najprawdopodobniej najstarszy zachowany zapis Gaude Mater Polonia. To jeden z najważniejszych utworów w historii polskiej kultury. Hymn, który od stuleci towarzyszył najważniejszym wydarzeniom religijnym, państwowym i narodowym. Trudno wyobrazić sobie bardziej symboliczny powrót niż powrót świadectwa jednego z fundamentów polskiej tradycji”.
Dyrektor Biblioteki Narodowej zaznaczył: „Nie mamy wpływu na przeszłość. Mamy wpływ na teraźniejszość i przyszłość. Dziś budujemy nowy etap współpracy polsko-niemieckiej. O godzinie 11 otworzą się drzwi Pałacu Rzeczypospolitej dla zwiedzających, aby każdy mógł zobaczyć obiekty do tej pory uważane za stracone. Gaude Mater Polonia będzie prezentowane obok Bogurodzicy, Roty i obok najstarszych tekstów w języku polskim: Kazań świętokrzyskich czy Psałterza floriańskiego”.
Do Polski wrócił również pierścień przypisywany królowi Zygmuntowi I Staremu ze zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich, stanowiący materialny ślad epoki, w której Polska była jednym z najważniejszych państw Europy.
Restytucja dóbr kultury pozostaje jednym z najważniejszych zadań państwa w obszarze ochrony dziedzictwa. Obecnie resort kultury prowadzi ponad 200 postępowań restytucyjnych w 22 krajach. Od 2008 roku do Polski powróciło 915 utraconych dóbr kultury. W samym 2025 roku odzyskano 101 obiektów, a od początku 2026 roku – już 32 obiekty.
Odzyskane obiekty będzie można oglądać w Pałacu Rzeczypospolitej codziennie (z wyjątkiem dni wyłączonych ze zwiedzania), w godz. 11–19. Dodatkowo 20 czerwca o godz. 12 oraz 27 czerwca o godz. 14 będzie można wysłuchać chóru Jerycho wykonującego Gaude Mater Polonia. Wstęp wolny!
Zapraszamy chóry profesjonalne i amatorskie lub grupy śpiewacze do zgłaszania chęci wykonania Gaude Mater Polonia w Sali Białej Pałacu Rzeczypospolitej wokół gabloty z odzyskanym rękopisem.
Zachęcamy do obejrzenia nagrania z konferencji i wystąpień gości. Szczegółowe informacje o obiektach zamieściło MKiDN w informacji o obchodach 35. rocznicy podpisania z Niemcami traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.