Wojenne dole i niedole poetki. Kazimiera Iłłakowiczówna w Klużu (1939–1947)
Zapraszamy na Otwarte Seminarium Biblioteki Narodowej. We wtorek 20 października 2026 roku o godzinie 14.00 prof. dr hab. Zdzisław Gębołyś z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy wygłosi referat Wojenne dole i niedole poetki. Kazimiera Iłłakowiczówna w Klużu (1939–1947).
Kazimiera Iłłakowiczówna przekroczyła polsko-rumuńską granicę w Kutach 17 września 1939 roku zgoła nieoczekiwanie, ewakuowana wraz z całym personelem MSZ z Warszawy na wschód Polski. W obliczu agresji radzieckiej na Polskę stanęła przed dylematem: pozostać w Polsce czy udać się na emigrację. Wybrała to drugie wyjście, nie mając pojęcia, że w ten sposób Rumunia stanie się jej domem na kolejnych osiem lat.
Tematem wystąpienia będzie rumuńska odyseja Iłłakowiczówny, która zaczęła się w Czerniowcach. W pewnym sensie przypadek skierował ją do Cluj. Pokazane zostaną kolejne zakręty życiowe i polityczne, które przechodziła, w okresie rumuńskim, węgierskim, niemieckim i znowu rumuńskim swojego pobytu. Na wybranych przykładach, bazując na jej własnych publikowanych i niepublikowanych wspomnieniach oraz twórczości literackiej, przedstawiona zostanie codzienność i nie-codzienność życia w Cluj. W szczególności – jej rola jako korepetytorki i nauczycielki języków obcych. Warto zwrócić uwagę na drogę poetki do poznania Rumunii, w tym samego miasta, ludzi w wielowyznaniowym i wielonarodowym tyglu, jakim był Cluj.
Opowiedziane zostanie – słowami Iłły – o życiu jednostki podczas wojny, o obrazach, które pozostawił w jej pamięci pobyt w Cluj, w szczególności dramat społeczności żydowskiej. Osobne miejsce poświęcone zostanie naszkicowaniu jej kontaktów z uczniami, zwykłymi ludźmi, z przedstawicielami elity oraz z Polakami. Nie zabraknie omówienia jej wojennej twórczości literackiej. Będzie mowa o dolach i niedolach pisarki, o radościach i smutkach, ale też o ogromnej wdzięczności, którą odczuwała w swoim sercu do końca życia, wyjeżdżając do Polski, po długich perturbacjach w końcu 1947 roku. Przypomniane zostaną jej rumuńskie kontakty przed I wojną światową, jej rumuńska literacka droga, która zaczęła się w 1937 (1934) roku, znaczona oddawanymi jej honorami. Kontrastem do niej był wojenny los uchodźcy, którego doświadczyła Iłła, wiele goryczy, których zakosztowała, pozostawiając jednak w pamięci górującą nad nimi wdzięczność dla ludzi, dla kraju, który dał jej schronienie.
Otwarte Seminaria Biblioteki Narodowej – harmonogram i zapisy