Ochrona globalnego dziedzictwa: Biblioteka Hectora Hodlera w Warszawie
Ludwik Zamenhof, twórca esperanto, uważał brak wspólnego języka i pozbawione równości kanały komunikacji między grupami narodowościowymi za podstawowe źródła nieporozumień. Pod koniec XIX wieku powstało esperanto – język prosty, logiczny i dostępny. Szybko rozprzestrzenił się na wszystkie dziedziny życia – handel, naukę, turystykę, literaturę i kulturę – stając się czymś więcej niż narzędziem komunikacji: przekaźnikiem wiedzy i zrozumienia. Dzięki esperanto czytelnicy z Japonii mogli poznać Mickiewicza, Polacy – Cervantesa, a Europejczycy – poetów Ameryki Południowej, co zbliżało odległe światy i sprzyjało wzajemnemu porozumieniu.
Biblioteka Narodowa w Polsce od zawsze pozyskiwała dzieła w języku esperanto. Jednak ze względu na ograniczony dostęp do tych materiałów w zwykłych kanałach dystrybucji oraz ogromne straty wojenne, kolekcja miała charakter bardzo fragmentaryczny. W 2023 roku, po przekazaniu Kolekcji Hectora Hodlera przez Światowy Związek Esperantystów (Rotterdam), Biblioteka Narodowa rozpoczęła intensywną realizację programu konsolidacji, katalogowania i ochrony tego dziedzictwa.
Kolekcja, założona w 1908 roku i rozwijana przez szwajcarskiego esperantystę Hectora Hodlera, obejmuje dziesiątki tysięcy książek, czasopism, prac drukowanych tuż po narodzinach esperanta, dokumentów archiwalnych, pocztówek, fotografii, plakatów, kursów audio, gier edukacyjnych i znaczków pamiątkowych. Obecnie trwa jej katalogowanie i digitalizacja, co czyni Bibliotekę Narodową wyjątkowym ośrodkiem badań nad esperanto oraz patronką unikalnego dziedzictwa kulturowego i intelektualnego Polski i świata.
- Konatiĝu kun mi! Kaj prezentu min al viaj amikoj [Poznaj mnie! I przedstaw mnie swoim przyjaciołom], [1934], ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
- Edmond Privat, The life of Zamenhof [Życie Zamenhofa], 1931, ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
- Zamenhofa legolibro: kolekta eldono [Lektury Zamenhofa: wydanie zbiorcze], Masutosi Kidosaki (red.), 1931, ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
- Vizitu Pollandon [Odwiedź Polskę], 1929, ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
- Klucz do esperanta, przy pomocy którego nauczyć się można języka esperanto bezpośrednio czytając bajkę Andersena „Brzydkie kaczątko”, [około 1925], ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.