Pamiątki po wydawnictwie Gebethner i Wolff podarowane do zbiorów Biblioteki Narodowej
W poniedziałek 11 maja 2026 roku w Pałacu Rzeczypospolitej odbyło się uroczyste przekazanie na ręce Dyrektora Biblioteki Narodowej dr. Tomasza Makowskiego, pamiątek po wydawnictwie Gebethner i Wolff. Cenne materiały z archiwum wydawnictwa i archiwum rodzinnego podarowali Narodowej Książnicy Emilia i Robert Gebethnerowie.
Uroczystość podpisania umowy odbyła się w Pałacu Rzeczypospolitej. Darczyńcy i goście mieli też okazję zwiedzić wystawę skarbów Biblioteki Narodowej.
Przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie Gebethner i Wolff zostało założone w 1857 roku przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa w Warszawie. Działało nieprzerwanie do 1950 roku, gdy zostało zlikwidowane przez władze komunistyczne. Ostatnimi właścicielami byli Jan Stanisław i Zygmunt Gebethnerowie (Zygmunt Gebethner do lat 70. prowadził jeszcze antykwariat). Od 1906 roku siedziba firmy mieściła się w charakterystycznej narożnej kamienicy przy ul. Sienkiewicza 9 (zbombardowanej i spalonej w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku). Oddziały prężnie działającej firmy znajdowały się też poza Warszawą: w Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Zakopanem, a nawet w Paryżu. Książki rozsyłane były w kraju i zagranicą.
Wydawnictwo Gebethner i Wolff wydawało głównie klasykę literatury polskiej, ale także utwory pisarzy współczesnych. Wśród nazwisk m.in.: Reymont, Orzeszkowa, Prus, Sienkiewicz, Konopnicka, Berent, Iwaszkiewicza, Nałkowska. Było również wydawcą popularnych czasopism: „Tygodnik Ilustrowany”, „Kurier Warszawski”, „Kurier Codzienny” i „Przegląd Sportowy”. Publikowało także utwory muzyczne, wydając m.in. dzieła Chopina czy Moniuszki.
Wśród pamiątek po wydawnictwie przechowanych przez rodzinę Gebethnerów podarowanych Bibliotece Narodowej znajdują się piękne fotografie, przed- i powojenne, pokazujące pracowników i kolejne jubileusze, wnętrza księgarni, właścicieli przy pracy. Niezwykle cenny jest obszerny zbiór listów kierowanych do wydawnictwa Gebethner i Wolff przez współpracowników: autorów, księgarzy, pracowników, a także czytelników. Uwagę zwracają nazwiska: Asnyk, Bełza, Lange, Kraszewski, Matejko, Mickiewicz (Władysław), Nałkowski, Ochorowicz, Odyniec, Przybyszewski, Reymont, Siemieński, Siemiradzki, Świętochowski, Żuławski (Jerzy), Żeromski, Żeleński, Zdziechowski, Zapolska, Lenartowicz, Urbanowska, Weyssenhoff. Bardzo interesujące są również katalogi za kolejne lata (i okazjonalne np. gwiazdkowe) prezentujące szeroką ofertę wydawniczą, jak również reklamy (np. prospekt „Tygodnika Ilustrowanego” reklamujący się publikowaną w odcinkach „powieścią egipską” Prusa Faraon), czy druki muzyczne. Materiałom towarzyszy niewielki zbiór wycinków prasowych z minionych lat dotyczących wydawnictwa Gebethner i Wolff.
W kolekcji rękopisów Biblioteki Narodowej znajdują się już między innymi zbiory Ludwika Władysław Anczyca, materiały z archiwum Mortkowiczów, jak również materiały z archiwum oficyny Samuela Tyszkiewicza. Obecnie dołączyły do nich pamiątki dotyczące wydawnictwa Gebethner i Wolff.
