Prawa dziecka za murami i poza nimi. Relacja z konferencji w Pałacu Rzeczypospolitej
W czwartek 18 czerwca 2026 roku w Pałacu Rzeczypospolitej odbyła się konferencja „Prawa dziecka za murami i poza nimi – wspólna odpowiedzialność”, zorganizowana przez Bibliotekę Narodową, Centralny Zarząd Służby Więziennej oraz Polską Sekcję IBBY. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli instytucji publicznych, funkcjonariuszy Służby Więziennej, środowiska bibliotekarskiego oraz ekspertów zajmujących się prawami dziecka.
Konferencję otworzyło przemówienie dyrektora Biblioteki Narodowej dr. Tomasza Makowskiego. W dyskusji moderowanej przez Joannę Piekarską, prezeskę Polskiej Sekcji IBBY, udział wzięli przedstawiciele instytucji publicznych oraz środowiska eksperckiego: autorka książki Dziecko ma prawo? Krystyna Lipka-Sztarbałło, podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości i Wiceminister Maria Ejchart, dyrektor Generalnej Służby Więziennej płk Renata Niziołek, zastępca dyrektora Biblioteki Narodowej dr Monika Mitera oraz zastępca dyrektora Biblioteki Narodowej Julia Konopka-Żołnierczuk.
Konferencja była okazją do rozmowy o sytuacji dzieci rodziców pozbawionych wolności oraz o roli instytucji publicznych w budowaniu systemu wsparcia dla tej szczególnie wrażliwej grupy, zwłaszcza w kontekście podpisanej 19 marca 2026 roku przez Ministerstwo Sprawiedliwości, Rzecznika Praw Dziecka oraz Służbę Więzienną Karty Praw Dzieci Rodziców Pozbawionych Wolności. Dokument podkreśla konieczność ochrony praw dzieci, których rodzice odbywają karę pozbawienia wolności, oraz wskazuje na potrzebę tworzenia warunków sprzyjających utrzymywaniu relacji rodzinnych. Uczestnicy dyskutowali o znaczeniu więzi rodzinnych, potrzebie przeciwdziałania stygmatyzacji oraz możliwościach wykorzystania literatury i działań kulturalnych w procesie wspierania dzieci doświadczających rozłąki z rodzicem.
Ważnym elementem dyskusji była książka Krystyny Lipki-Sztarbałło, która podejmuje ważne i aktualne zagadnienia związane z podmiotowością dzieci oraz ich prawami w różnych kontekstach społecznych. Publikacja stanowi połączenie nowatorskiej koncepcji graficznej z informacją na temat zapisów „Konwencji o prawach dziecka” oraz cytatów z dzieł Janusza Korczaka.
Spotkanie stało się również okazją do podsumowania współpracy Biblioteki Narodowej i Służby Więziennej, realizowanej od 2022 roku. Partnerstwo obu instytucji obejmuje działania na rzecz rozwoju czytelnictwa w jednostkach penitencjarnych, profesjonalizacji bibliotek więziennych oraz wykorzystania książki jako narzędzia edukacyjnego i resocjalizacyjnego.
Biblioteka Narodowa wspiera funkcjonariuszy odpowiedzialnych za działalność kulturalno-oświatową i biblioteczną w zakładach karnych oraz aresztach śledczych, prowadząc szkolenia z zakresu organizacji pracy bibliotecznej, doboru literatury i promocji czytelnictwa. Jednocześnie pracownicy Biblioteki korzystają z wiedzy i doświadczeń specjalistów Służby Więziennej w obszarach związanych z odpornością psychiczną, komunikacją w sytuacjach trudnych, przeciwdziałaniem stresowi i wypaleniu zawodowemu.
Dotychczas w ramach współpracy przeszkolono 140 wychowawców zajmujących się działalnością biblioteczną w jednostkach penitencjarnych oraz blisko 200 pracowników Biblioteki Narodowej. Biblioteka regularnie przekazuje również do zakładów karnych i aresztów śledczych publikacje wzbogacające księgozbiory bibliotek więziennych.
