wspomnienie - Biblioteka Narodowa

WSPOMNIENIE

Stanisław Dziedzic (1953–2021)

WSPOMNIENIE

Ze smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci dr. Stanisława Dziedzica, twórcy i od 2017 roku dyrektora Biblioteki Kraków. Wcześniej był dyrektorem Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Urzędzie Miasta Krakowa. Był autorem wielu publikacji, a także założycielem i redaktorem naczelnym „Rocznika Biblioteki Kraków”.

W niedzielę odszedł Adam Zagajewski – poeta, prozaik, eseista, czołowy przedstawiciel poezji Nowej Fali

WSPOMNIENIE

Urodził się w 1945 roku we Lwowie, studiował na UJ, debiutował w 1967, był współtwórcą krakowskiej grupy poetyckiej „Teraz” i czołowym poetą pokolenia ‘68.

Świat nieprzedstawiony Adama Zagajewskiego i Juliana Kornhausera to manifest ideowo-artystyczny poetów Nowej Fali.

W latach 70. był związany ze środowiskiem opozycji demokratycznej. Po podpisaniu protestu przeciw zmianom w Konstytucji PRL został objęty całkowitym zakazem druku. Publikował w drugim obiegu, współtworzył niezależny „Zapis”.

W stanie wojennym znalazł się w Paryżu, drukował w Instytucie Literackim Jerzego Giedroycia, w 1983 był współzałożycielem kwartalnika „Zeszyty Literackie”. Prowadził kurs „creative writing" na uniwersytecie w Houston w Stanach Zjednoczonych.

Wydał kilkanaście zbiorów poetyckich – debiutował w 1972 tomem Komunikat, ostatni to Prawdziwe życie z 2019 roku. Pisał, że poezja jest poszukiwaniem blasku. Mówił, że interesuje go wiersz, którego jeszcze nie napisał.

Tylko umarli mogą rozgościć się w poezji;
przychodzą tu jak biedni skrzypkowie
o sinych od mrozu palcach
i długo śpią na łóżkach wersów.

Opublikował 10 zbiorów esejów. Tłumaczył Raymonda Arona i Mircea Eliadego.

Był wymieniany jako kandydat do literackiego Nobla, został laureatem prestiżowych nagród literackich – m.in. Fundacji im. Kościelskich, Międzynarodowej Nagrody Neustadt, nagrody im. Andrzeja Kijowskiego i nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego. Sześciokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike, dwukrotnie znalazł się w jej ścisłym finale.

Odszedł w niedzielę o zmierzchu Światowego Dnia Poezji.

 

 

Adam Zagajewski w ostatnich miesiącach udzielił Bibliotece Narodowej licencji, pozwalającej prezentować w serwisie POLONA całą swoją twórczość – co niezwłocznie czynimy.

Zmarł Wacław Żurek (1943–2021)

WSPOMNIENIE

Ze smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Wacława Żurka, kierownika Wydawnictwa Biblioteki Narodowej w latach 1997–2009. Był absolwentem filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1967–1968 pracował w Państwowym Zakładzie Wychowawczym dla Głuchych w Krakowie, w latach 1968–1972 pracował w Wojewódzkim Urzędzie Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Krakowie, w latach 1972–1986 w Młodzieżowej Agencji Wydawniczej (jako sekretarz redakcji, redaktor naczelny czasopisma „Student” i redaktor naczelny Wydawnictwa Książkowego), w latach 1987–1991 w Państwowym Instytucie Wydawniczym, w latach 1991–1993 w redakcji „Przeglądu Tygodniowego” (jako zastępca redaktora naczelnego i redaktor naczelny) oraz w latach 1993–1997 sekretarz redakcji czasopisma „Bez Pardonu”.

Janusz Szuber, poeta, eseista, felietonista, zmarł 1 listopada 2020 roku

WSPOMNIENIE

Janusz Szuber wspominał swoje początki literackie: „Do dwudziestego roku życia ani mi w głowie nie postało, że mógłbym pisać wiersze. (…) Dużo rysowałem i malowałem, dla bohatera moich nieudanych opowiadań, malarza i znawcy neorealizmu włoskiego, układałem katalogi wystaw w Bergen i Rejkiawiku. I niewiarygodnie dużo czytałem. (…) Byłem studentem warszawskiej polonistyki, (…), kiedy ot tak, żeby spróbować, uda się – nie uda, napisałem pierwszy wiersz. A dalej następne. Niedługo potem choroba i jej drastyczne rygory na kilka dziesięcioleci odmieniły dosłownie wszystko. Pisałem, ale wyłącznie do szuflady (…). Na przełomie 1995/96 zadebiutowałem tzw. „pięcioksięgiem”, wydanym skromnie w lokalnej drukarni, poza jakąkolwiek profesjonalną dystrybucją”. Za najważniejszy fakt swojej biografii twórczej uważał lekturę wierszy Zbigniewa Herberta i korespondencyjną z nim znajomość.

W 2015 roku poeta życzliwie odpowiedział na zaproszenie Biblioteki Narodowej do „Kolekcji polskiej literatury współczesnej”, przekazując Narodowej Książnicy rękopisy wierszy (m.in. z tomów „Mojość”, „Czerteż”, „Wpis do ksiąg wieczystych”, „Las w lustrach”) i próz poetyckich.

Zmarł profesor Andrzej Półtawski (1923–2020)

WSPOMNIENIE

Ze smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci w wieku 97 lat profesora Andrzeja Półtawskiego. W 2019 roku Profesor podarował Bibliotece Narodowej zespół prac swego ojca, wybitnego polskiego grafika i typografa, Adama Jerzego Półtawskiego (1881–1952). Dar obejmuje ponad 100 obiektów, które dokumentują dorobek artysty w dziedzinie znaków książkowych. W zbiorze tym znajdują się ekslibrisy, a wśród nich ich różne wersje kolorystyczne, odbitki próbne i stanowe oraz szkice rysunkowe. Uzupełnienie zbioru stanowią materiały warsztatowe w postaci fotografii, kart pocztowych i innych druków, służące artyście do pracy koncepcyjnej i przygotowania projektów. Całość doskonale prezentuje działalność wybitnego typografa, autora narodowych krojów pisma Antykwa oraz Mediewal Polski i jest świetnym przykładem osiągnięć polskiej sztuki książki XX wieku.

Profesor Andrzej Półtawski był filozofem, specjalistą w zakresie antropologii filozoficznej i teorii poznania, znawcą fenomenologii, filozofii chrześcijańskiej i personalizmu . Urodzony 22 lutego 1923 roku w Warszawie ukończył w 1938 roku III Miejskie Gimnazjum i Liceum Męskie. Jako żołnierz Armii Krajowej, pseudonim „Majski”, brał udział w powstaniu warszawskim w oddziałach II Obwodu „Żywiciela” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej w zgrupowaniu „Żaglowiec”. Po pacyfikacji powstania trafił do Stalagu Altengrabow koło Magdeburga. Po zakończeniu wojny i powrocie do kraju ukończył filozofię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W latach 1956–1957 na zlecenie Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk prowadził badania nad średniowiecznymi rękopisami filozoficznymi w Bibliotece Jagiellońskiej. Zatrudniony na U J od 1957 roku pracował m.in. u prof. Romana Ingardena przy Katedrze Filozofii . Od 1970 roku był adiunktem na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (dziś Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego). Od 1974 roku był kierownikiem Studium Teorii Poznania ATK, a od roku 1982 pełnił funkcję kierownika Katedry Teorii Poznania Tytuł profesora uzyskał w 1985 roku. W roku 1993 przeszedł na emeryturę. Prof. dr hab. Andrzej Półtawski był jednym z najwybitniejszych polskich filozofów. Opublikował szereg artykułów i rozpraw na temat ontologicznych podstaw poznania i działania, teorii świadomości, sporu realizmu z idealizmem, a szczególnie realistycznej filozofii człowieka. Był mężem profesor Wandy Półtawskiej.